50,3 proc. badanych kobiet spożywało alkohol na którymś etapie ciąży, a u 10 proc. stwierdzono nadmierne spożycie – wynika z badania z udziałem naukowców Instytutu Matki i Dziecka, opublikowanego w „European Addiction Research”. O tym, dlaczego mimo kolejnych kampanii problem wciąż istnieje, mówiła w Radiu Warszawa Marta Libiszowska z Fundacji Dom w Łodzi. Fundacja po raz ósmy prowadzi kampanię „FAS OFF – nie pij w ciąży”.
Fundacja Dom w Łodzi prowadzi dom dziecka dla dzieci z niepełnosprawnościami i różnymi schorzeniami. Podopieczni wymagają m.in. leczenia, rehabilitacji, wsparcia pielęgniarek i terapeutów. Są wśród nich również dzieci z płodowym zespołem alkoholowym – FAS.
– Mamy również dzieci z płodowym zespołem alkoholowym FAS – mówiła na antenie Radia Warszawa Marta Libiszowska z Fundacji Dom w Łodzi.
To właśnie doświadczenie codziennej opieki nad dziećmi dotkniętymi skutkami prenatalnej ekspozycji na alkohol stoi za kampanią „FAS OFF”. Fundacja prowadzi ją już od ośmiu lat. Jej podstawowy przekaz pozostaje niezmienny: w czasie ciąży należy całkowicie zrezygnować z alkoholu.
50,3 proc. badanych kobiet spożywało alkohol
Skalę problemu pokazują wyniki polskiego badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „European Addiction Research”. Jego autorami byli m.in. naukowcy z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Badaniem objęto 150 kobiet po porodzie oraz ich dzieci. Naukowcy nie opierali się jedynie na deklaracjach uczestniczek – analizowali również stężenie glukuronidu etylu, czyli EtG, we włosach matek.
Wyniki są szczególnie niepokojące. Analiza EtG wykazała, że 50,3 proc. badanych kobiet spożywało alkohol na którymś etapie ciąży. U 10 proc. stwierdzono nadmierne spożycie alkoholu.
Jeszcze większą uwagę zwraca różnica pomiędzy wynikami badań laboratoryjnych a deklaracjami. Standardowy wywiad medyczny nie wykazał ani jednego przypadku spożywania alkoholu w ciąży. Dopiero badanie włosów ujawniło znacznie większą skalę zjawiska.
Instytut Matki i Dziecka prezentuje tę publikację w swoim zbiorze materiałów naukowych pod tytułem „Częstość występowania i zmiany w spożyciu alkoholu w trzech trymestrach ciąży oceniane na podstawie stężenia glukuronidu etylu we włosach matek i samooceny”.
U części kobiet spożycie alkoholu rosło wraz z przebiegiem ciąży
Badanie pokazało również, że u 8,7 proc. uczestniczek ilość spożywanego alkoholu zmniejszyła się pomiędzy kolejnymi trymestrami. Jednocześnie u 20,7 proc. kobiet spożycie wzrosło pomiędzy pierwszym i drugim lub drugim i trzecim trymestrem.
Autorzy odnotowali także, że dzieci kobiet spożywających alkohol podczas ciąży częściej rodziły się zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego niż dzieci kobiet abstynentnych. Najwyższe ryzyko obserwowano w grupie, w której spożycie alkoholu zwiększało się w trakcie ciąży.
„FAS to dramat, którego można uniknąć”
Marta Libiszowska zwracała uwagę, że Fundacja Dom w Łodzi na co dzień spotyka się z konsekwencjami decyzji podejmowanych jeszcze przed narodzinami dziecka.
– FAS to jest jedyny dramat dziecięcy, którego by nie było, gdyby nie ten alkohol – podkreślała. – Mamy stuprocentową możliwość uniknięcia FAS. Po prostu nie wolno pić w ciąży.
Fundacja próbowała już różnych sposobów dotarcia do przyszłych matek i ich rodzin. Poprzednie odsłony kampanii pokazywały konsekwencje FAS, kierowały przekaz również do ojców i zachęcały całe rodziny do rezygnacji z alkoholu na czas ciąży. W najnowszej odsłonie organizatorzy postawili na zupełnie inny język – zamiast straszyć, chcą przyciągnąć uwagę pięknem i pokazywać modę na ciążę bez alkoholu.
Bohaterkami kampanii są te same kobiety, które rok wcześniej wystąpiły w niej będąc w ciąży. Dzisiaj towarzyszą im już ich dzieci – dzieci, których mamy przez dziewięć miesięcy nie piły alkoholu.
Otoczenie kobiety także ma znaczenie
Fundacja zwraca uwagę, że odpowiedzialność za budowanie świadomości nie powinna spoczywać wyłącznie na kobietach. Liczy się również postawa partnerów, rodzin, znajomych, a nawet osób pracujących w restauracjach czy lokalach.
Przedstawiciele fundacji przeprowadzili eksperyment, w którym jedna z pracownic z założonym sztucznym brzuchem ciążowym zamawiała wino w restauracjach. Reakcje były różne – ludzie spoglądali na nią z niepokojem, ale w jednym z lokali zaproponowano jej nawet degustację alkoholu. Zdaniem Marty Libiszowskiej pokazuje to, że wciąż brakuje zarówno wiedzy, jak i odwagi do reagowania.
– Warto reagować, oczywiście kulturalnie i z empatią – przekonywała przedstawicielka Fundacji Dom w Łodzi, przypominając jednocześnie, że nie należy traktować nawet symbolicznej ilości alkoholu jako obojętnej dla ciąży.
Odwrócony kieliszek jako symbol
Szczególną datą dla kampanii będzie 9 września – Światowy Dzień FAS. Fundacja zachęca, by tego dnia zrobić zdjęcie odwróconego kieliszka i opublikować je w mediach społecznościowych z przekazem „Nie pij w ciąży” oraz oznaczeniem kampanii FAS OFF.
Fundacja Dom w Łodzi apeluje również o wsparcie swojej działalności. Organizacja buduje nowy dom dla swoich podopiecznych i, jak podkreśla Marta Libiszowska, potrzebuje pomocy darczyńców.
– My jesteśmy ich jedyną rodziną – mówiła w Radiu Warszawa. – Najważniejsze są te dzieci, które są z nami, którym możemy na bieżąco ratować życie tu i teraz.
Wyniki badania naukowców pokazują, że mimo prowadzonych od lat kampanii problem spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży nadal wymaga szczególnej uwagi. Autorzy publikacji wskazują zarówno na potrzebę skuteczniejszej profilaktyki, jak i poprawy rutynowych metod prowadzenia wywiadów dotyczących alkoholu.
Redaktor prowadzący audycję: Michał Łopaciński
Tekst: Maria Skonieczka
