Odprawiali Msze Święte, spowiadali, przenosili rannych, pomagali w szpitalach polowych i towarzyszyli umierającym. Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego poprzez projekt „Będziesz miłował” przywraca pamięć o duchownych, którzy nieśli pomoc żołnierzom i ludności cywilnej podczas Powstania Warszawskiego.
O duchowym wymiarze powstańczych walk oraz wydarzeniach przygotowanych z okazji kolejnej rocznicy wybuchu powstania opowiadali w Radiu Warszawa Ewa Celińska-Pyśk i Edgar Sukiennik z Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego.
Około 150 kapelanów powstania
Projekt „Będziesz miłował” został zainspirowany działalnością ks. Stefana Wyszyńskiego podczas II wojny światowej. Jego twórcy zwrócili uwagę na słabo obecny w powszechnej świadomości temat posługi kapłańskiej podczas Powstania Warszawskiego.
Według informacji przedstawionych przez gości Radia Warszawa w powstaniu uczestniczyło około 150 kapelanów. Część z nich jest dziś dobrze znana, o innych zachowały się jedynie nieliczne informacje, niekiedy ograniczone do powstańczych pseudonimów.
Duchowni odprawiali Msze Święte, udzielali sakramentów, wspierali rannych i towarzyszyli umierającym. Pomagali także w szpitalach polowych, przenosili poszkodowanych i pozostawali z mieszkańcami w najbardziej niebezpiecznych rejonach miasta. Niektórzy przeszli cały szlak bojowy razem ze swoimi oddziałami. Zdarzały się również przypadki kapelanów walczących z bronią w ręku.
Biogramy powstają pod opieką historyków
Pierwsza edycja projektu miała formę akcji społecznej prowadzonej na ulicach Warszawy. Wolontariusze wraz z harcerzami opowiadali wówczas o wojennej działalności ks. Stefana Wyszyńskiego.
W kolejnych latach formuła przedsięwzięcia została zmieniona. Wolontariusze zaczęli opracowywać biogramy kapelanów Powstania Warszawskiego, przywracając pamięć również o mniej znanych duchownych i osobach konsekrowanych.
Praca nie ogranicza się do wyszukiwania informacji w internecie. Autorzy biogramów korzystają z dokumentów i materiałów archiwalnych. Wcześniej uczestniczą w szkoleniach, a podczas całego procesu pozostają pod opieką zawodowych historyków. Gotowe teksty są następnie sprawdzane i redagowane zgodnie z zasadami warsztatu naukowego.
Badacze nie zawsze odkrywają nowe nazwiska, ale często docierają do nieznanych wcześniej informacji o życiu i działalności poszczególnych kapelanów.
Ks. Stefan Wyszyński podczas powstania
Wybuch Powstania Warszawskiego zastał ks. Stefana Wyszyńskiego w Puszczy Kampinoskiej. Jak mówił Edgar Sukiennik, przyszły prymas początkowo nie był zwolennikiem rozpoczęcia walk. Pamiętał o ogromnych stratach poniesionych przez Polaków podczas wcześniejszych powstań oraz kampanii wrześniowej.
Po rozpoczęciu walk podporządkował się jednak rozkazom dowództwa i służył jako kapelan Armii Krajowej w stopniu porucznika. Swoje powstańcze doświadczenia opisywał później między innymi w kazaniach rocznicowych oraz prywatnych zapiskach „Pro memoria”.
Ks. Wyszyński pracował w szpitalu polowym w Laskach. Codziennie odwiedzał rannych i mierzył im temperaturę, dlatego nazywano go „księdzem od termometru”. Asystował przy operacjach, pomagał przenosić rannych z pola walki, prał bandaże, a także cerował i naprawiał mundury.
W swoich wspomnieniach opisywał dramatyczne warunki pracy lekarzy. Doktor Zygmunt Cebertowicz miał operować bez przerwy przez trzy dni i trzy noce. Amputowane kończyny rannych wynoszono ze szpitala wiadrami.
Zdaniem Edgara Sukiennika doświadczenie nieustannego kontaktu ze śmiercią, cierpieniem i ludzkim dramatem ukształtowało późniejszego prymasa. Dwa miesiące powstańczej służby miały przygotować go również do późniejszych zmagań z władzami komunistycznymi.
Hołd przy pomniku Prymasa Wyszyńskiego
1 sierpnia o godzinie 12.00 przedstawiciele Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego złożą wieniec przy pomniku kard. Stefana Wyszyńskiego na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie.
W uroczystości ma uczestniczyć bp Piotr Jarecki, biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej, a także grupy harcerzy. Organizatorzy zapraszają mieszkańców Warszawy, słuchaczy Radia Warszawa oraz turystów przebywających w stolicy.
Uroczystość ma być nie tylko hołdem dla posługi Prymasa Tysiąclecia, ale także przypomnieniem, że był on jednym z około 150 kapelanów Powstania Warszawskiego.
Powstańczy spacer po Starym Mieście
2 sierpnia o godzinie 18.00 odbędzie się spacer śladami Powstania Warszawskiego po Starym Mieście. Uczestnicy poznają historię dramatycznych walk oraz duchownych, którzy posługiwali żołnierzom i mieszkańcom tej części stolicy.
Opowieść o powstaniu zostanie przedstawiona przez pryzmat działalności kapelanów oraz głównego przesłania projektu „Będziesz miłował”.
Wykład o ojcu Józefie Warszawskim
Kolejne spotkanie zaplanowano na 9 sierpnia o godzinie 13.00 na ekspozycji głównej Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego, znajdującej się pod kopułą Świątyni Opatrzności Bożej.
Wykład zostanie poświęcony ojcu Józefowi Warszawskiemu – jezuicie, kapelanowi i uczestnikowi Powstania Warszawskiego. Organizatorzy przedstawią nie tylko jego bogaty życiorys, ale również podejmowane przez niego decyzje i wybory rozpatrywane w perspektywie duchowości ignacjańskiej.
Szczegółowe informacje o wydarzeniach związanych z obchodami rocznicy Powstania Warszawskiego można znaleźć na stronie Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego.
Autor audycji: Jarosław Wydra
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: Krzysztof Flis
