Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady KL Auschwitz stał się w czasie II wojny światowej miejscem niewyobrażalnego cierpienia i masowej śmierci. Dla Kościoła katolickiego jest on jednak także przestrzenią heroicznego świadectwa wiary. Wśród tysięcy zamordowanych znaleźli się kapłani, zakonnicy i zakonnice, którzy do końca pozostali wierni Chrystusowi. Kościół uznał ich męczeństwo, wynosząc ich na ołtarze jako świętych i błogosławionych.
W KL Auschwitz życie oddało dwoje świętych: św. Maksymilian Maria Kolbe oraz św. Teresa Benedykta od Krzyża (Edyta Stein), a także piętnaścioro błogosławionych, beatyfikowanych 13 czerwca 1999 roku przez papieża Jana Pawła II. Ich losy ukazują różnorodne drogi powołania, ale jedną wspólną prawdę: wierność Bogu aż po śmierć.
Święci i błogosławieni męczennicy KL Auschwitz
1. Święty Maksymilian Maria Kolbe (1894–1941)
Postać św. Maksymiliana Marii Kolbego stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli męczeństwa XX wieku. Franciszkanin, kapłan i założyciel Niepokalanowa, został osadzony w KL Auschwitz w maju 1941 roku. Gdy w lipcu tego samego roku Niemcy skazali na śmierć głodową dziesięciu więźniów w odwecie za ucieczkę jednego z nich, ojciec Kolbe dobrowolnie zgłosił się na śmierć za współwięźnia, Franciszka Gajowniczka.
Przez dwa tygodnie modlił się i podtrzymywał innych skazanych w bunkrze głodowym. Zginął 14 sierpnia 1941 roku, uśmiercony zastrzykiem fenolu. Jego ofiara stała się czytelnym znakiem chrześcijańskiej miłości bliźniego w najbardziej nieludzkich warunkach.
2. Święta Teresa Benedykta od Krzyża – Edyta Stein (1891–1942)
Edyta Stein, filozof, Żydówka z pochodzenia, która po latach poszukiwań przyjęła chrzest i wstąpiła do Karmelu, została ofiarą nazistowskiej polityki rasowej. Jako karmelitanka Teresa Benedykta od Krzyża została aresztowana w Holandii i w sierpniu 1942 roku wywieziona do KL Auschwitz-Birkenau.
Tam, razem z innymi Żydami, zginęła w komorze gazowej. Jej życie łączy w sobie dramat XX wieku: Zagładę Żydów, prześladowanie Kościoła i głęboką duchowość chrześcijańską. Dziś jest współpatronką Europy.
Błogosławieni (beatyfikowani 13 czerwca 1999 r.)
3. Błogosławiony Jan Antonin Bajewski (1915–1941)
Franciszkanin z Niepokalanowa. Pobity za posiadanie różańca, zmarł na tyfus krótko po przywiezieniu do obozu.
4. Błogosławiony Ludwik Pius Bartosik (1909–1941)
Franciszkanin, więzień Auschwitz (nr 12832). Wyniszczony pobiciami i głodem, zmarł w obozie.
5. Błogosławiony Piotr Edward Dańkowski (1908–1942)
Kapłan diecezjalny i kurier ZWZ. Okrutnie katowany, zmarł z wycieńczenia po pracy w Monowicach.
6. Błogosławiony Symforian Ducki (1888–1942)
Kapucyn z Warszawy. Zamordowany przez strażników obozowych po brutalnych pobiciach.
7. Błogosławiona Celestyna Katarzyna Faron (1913–1944)
Służebniczka NMP. Pracowała w Birkenau przy kopaniu rowów. Zmarła na tyfus w Niedzielę Wielkanocną.
8. Błogosławiony Józef Jankowski (1910–1941)
Pallotyn. Okrutnie torturowany, zginął w Auschwitz po kilku miesiącach więzienia.
9. Błogosławiony Anicet Kopliński (1875–1941)
Kapucyn pochodzenia niemieckiego, opiekun ubogich i Żydów w Warszawie. Zamordowany jako „nieproduktywny” więzień.
10. Błogosławiony Józef Kowalski (1911–1942)
Salezjanin. Odmówił podeptania różańca. Za wierność wierze został brutalnie zamordowany.
11. Błogosławiony Wojciech Nierychlewski (1903–1942)
Michalita, wydawca katolicki. Zginął rozstrzelany lub utopiony przez SS-manów.
12. Błogosławiony Roman Sitko (1880–1942)
Kapłan diecezjalny, wychowawca kleryków. Umiera z wycieńczenia i zapalenia płuc.
13. Błogosławiona Maria Klemensa Staszewska (1890–1943)
Urszulanka. Zmarła w Birkenau z wycieńczenia po morderczej pracy.
14. Błogosławiony Bolesław Strzelecki (1896–1941)
Kapłan, doktor prawa kanonicznego. Organizował pomoc dla jeńców wojennych. Zamordowany w Auschwitz.
15. Błogosławiony Kazimierz Sykulski (1882–1941)
Kapłan, działacz charytatywny. Rozstrzelany pod Ścianą Śmierci w KL Auschwitz.
16. Błogosławiony Stanisław Tymoteusz Trojanowski (1908–1942)
Franciszkanin z Niepokalanowa. Zmarł na zapalenie płuc po wyniszczającym więzieniu.
17. Błogosławiony Piotr Bonifacy Żukowski (1913–1942)
Franciszkanin. Brutalnie pobity w komandach budowlanych, zmarł w obozie.
Wiara wystawiona na próbę
Męczennicy KL Auschwitz nie byli bohaterami z pomników. Byli ludźmi z krwi i kości: nauczycielami, duszpasterzami, przełożonymi wspólnot zakonnych, wychowawcami młodzieży. Wielu z nich już przed wojną angażowało się w pomoc ubogim, wysiedlonym, prześladowanym. To właśnie ta postawa często czyniła ich „niebezpiecznymi” w oczach niemieckiego aparatu terroru.
Ich męczeństwo nie polegało jedynie na samej śmierci, lecz na codziennej wierności Ewangelii w warunkach skrajnego zła. Kościół widzi w nich nie tylko ofiary nazizmu, ale przede wszystkim świadków Chrystusa, którzy w Auschwitz nie wyrzekli się wiary, miłości i nadziei.
Pamięć, która zobowiązuje
Święci i błogosławieni męczennicy KL Auschwitz pozostają ważnym punktem odniesienia dla współczesnych chrześcijan. Ich życie i śmierć przypominają, że nawet w najbardziej odczłowieczonych systemach możliwe jest zachowanie wewnętrznej wolności i wierności sumieniu.
Ich świadectwo to nie tylko część historii Kościoła, ale także moralne wezwanie do obrony godności człowieka, prawdy i wiary – niezależnie od ceny, jaką przychodzi za to zapłacić.
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: wikipedia
