Mariola Serafin rozmawiała z o. Krzysztofem Stolarskim, misjonarzem ze zgromadzenia Ojców Białych i kustoszem Muzeum przy Bazylikce św. Anny w Jerozolimie. Spotkanie odbyło się w przestrzeni, która łączy archeologię, historię i Ewangelię – przy słynnej Sadzawka Bethesda.
Dwubasenowa konstrukcja Heroda
Sadzawka została wzniesiona w I wieku przed Chrystusem przez Heroda Wielkiego. Była monumentalną konstrukcją złożoną z dwóch basenów – północnego i południowego – o rozmiarach zbliżonych do boiska piłkarskiego.
Basen północny pełnił funkcję zbiornika wody deszczowej (hebr. Otzar), natomiast południowy służył jako mikwe, czyli miejsce rytualnych obmyć Żydów udających się do pobliskiej Świątyni Jerozolimskiej. W klimacie, gdzie woda pojawia się głównie w porze deszczowej, takie zbiorniki miały znaczenie fundamentalne – zarówno religijne, jak i praktyczne.
Ewangeliczne uzdrowienie
To właśnie tutaj, według Ewangelii św. Jana (rozdz. 5), Chrystus uzdrowił paralityka, który od lat czekał na poruszenie wody. Tradycja mówiła, że pierwszy, który wszedł do wody po jej poruszeniu, odzyskiwał zdrowie.
Słowa chorego: „Nie mam człowieka, który by mnie wprowadził do sadzawki” pokazują, że praktyka oczekiwania na uzdrowienie istniała już przed przyjściem Jezusa. Sam cud nadał temu miejscu wyjątkowe znaczenie dla chrześcijan wszystkich wieków.
Od sanktuarium rzymskiego do chrześcijańskiej bazyliki
Po zburzeniu Jerozolimy w 70 r. i przekształceniu miasta w rzymską Aelia Capitolina przez cesarza Hadriana, miejsce zostało poświęcone bóstwom pogańskim – Eskulapowi i Serapisowi. Archeologia potwierdza, że kult uzdrowień trwał nadal; świadczą o tym liczne ex voto – dary składane w podziękowaniu za odzyskane zdrowie.
Dopiero w epoce bizantyjskiej teren odzyskał jednoznacznie chrześcijański charakter. Wzniesiono tu wielką bazylikę Matki Bożej na Sadzawce Bethesda, zbudowaną na ścianie dzielącej oba baseny. Okres Bizancjum to czas jawnego i dynamicznego rozwoju chrześcijaństwa w Jerozolimie.
Muzeum Świętej Anny – historia odkrywana od XIX wieku
Muzeum, w którym odbywała się rozmowa, ma swoje początki w XIX wieku. Po przybyciu do Jerozolimy w 1878 roku Ojcowie Biali założyli seminarium duchowne obrządku melchickiego. Jeden z nich, o. Léon Crey, profesor Pisma Świętego i archeolog, rozpoczął wykopaliska przy Sadzawce Bethesda i zgromadził pierwsze zbiory muzealne.
Wśród eksponatów znajdują się:
- rzymskie ex voto z czasów kultu Eskulapa i Serapisa,
- grecki kielich liturgiczny z Syrii z epoki bizantyjskiej,
- kamienie nagrobne z Palmyry (I–III w.),
- rzeźby i elementy architektoniczne z różnych części Bliskiego Wschodu.
Są też przedmioty o charakterze pedagogicznym, jak „igła Adama i Ewy” wykonana z ciernia czy nawet czaszka hipopotama, wykorzystywana podczas wykładów do obrazowego tłumaczenia tekstów biblijnych.
Autentyczność miejsca
Sadzawka Bethesda jest jednym z najlepiej udokumentowanych archeologicznie miejsc związanych bezpośrednio z Ewangelią św. Jana. To nie symboliczne odwołanie, lecz konkretna przestrzeń, w której można zobaczyć pozostałości basenów, murów i struktur z czasów Jezusa.
Bazylika św. Anny słynie dziś z niezwykłej akustyki. Pielgrzymi – w tym liczne grupy z Polski – często śpiewają tu „Czarną Madonnę”, doświadczając duchowej łączności z historią zbawienia.
Miejsce, które zmienia lekturę Ewangelii
Jak podkreśla o. Krzysztof Stolarski, odwiedzenie tego miejsca sprawia, że Ewangelia przestaje być jedynie tekstem – staje się doświadczeniem przestrzeni, kamienia, wody i historii.
Dla wierzących Sadzawka Bethesda pozostaje znakiem nadziei i przypomnieniem, że droga do świętości – choć wymagająca – jest otwarta dla tych, którzy mają odwagę odpowiedzieć na pytanie Chrystusa: „Czy chcesz być zdrowy?”.
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: wikipedia
