Czy przyszłość lekcji religii w polskich szkołach jest już przesądzona? O tym na antenie Radio Warszawa rozmawiano z Aneta Rayzacher-Majewska, konsultorem Komisji Wychowania Katolickiego Konferencja Episkopatu Polski. Tematem rozmowy był obywatelski projekt ustawy zakładający obowiązkowy wybór pomiędzy lekcjami religii a etyką.
Profesor podkreśliła, że projekt nie zakłada obowiązkowej nauki religii katolickiej, lecz konieczność wyboru jednego z dwóch przedmiotów: religii albo etyki. Jak przypomniała, pod obywatelską inicjatywą podpisało się ponad pół miliona osób.
„Lekcja edukacji obywatelskiej”
Rozmówczyni odniosła się do przebiegu obrad sejmowej komisji dotyczącej projektu ustawy. Jak oceniła, początkowa część dyskusji miała charakter merytoryczny, jednak późniejsze działania przewodniczącej komisji wywołały duże kontrowersje.
Zdaniem prof. Rayzacher-Majewskiej sposób prowadzenia obrad pokazał lekceważenie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Wskazała, że głos setek tysięcy obywateli został zignorowany mimo wcześniejszych deklaracji dotyczących znaczenia edukacji obywatelskiej i społecznego dialogu.
Jedna godzina religii. Nauczyciele mówią o trudnościach
W rozmowie poruszono również temat funkcjonowania szkół po ograniczeniu liczby godzin religii do jednej tygodniowo. Profesor UKSW zaznaczyła, że sytuacja jest trudna zarówno dla nauczycieli katechezy, jak i dla uczniów.
Jak podkreśliła, katecheci muszą realizować program w znacznie krótszym czasie, a uczniowie często tracą motywację do uczestnictwa w zajęciach. Wpływ ma na to między innymi fakt, że ocena z religii nie jest wliczana do średniej ocen.
Dodatkowym problemem pozostaje organizacja planu lekcji. Religia często odbywa się na pierwszej lub ostatniej godzinie zajęć, co sprawia, że część uczniów rezygnuje z uczestnictwa z powodów logistycznych, a nie światopoglądowych.
„Młodzież potrzebuje rozmowy o wartościach”
Zdaniem prof. Anety Rayzacher-Majewskiej największym problemem jest dziś brak przestrzeni do rozmowy o wartościach. Jak zaznaczyła, szkoła pełni nie tylko funkcję edukacyjną, ale również wychowawczą.
Rozmówczyni zwróciła uwagę, że uczniowie, którzy nie uczestniczą ani w lekcjach religii, ani etyki, pozostają poza systematyczną refleksją nad wartościami i relacjami społecznymi. W jej ocenie ma to znaczenie szczególnie dziś, gdy młodzi ludzie coraz częściej mierzą się z kryzysami emocjonalnymi i problemami w relacjach.
Profesor podkreśliła także, że młodzież nadal poszukuje prawdy i autentycznych wartości, a szkoła powinna tworzyć przestrzeń do takich rozmów.
Katecheci nie tracą nadziei
W czasie rozmowy pojawiło się pytanie o nastroje wśród nauczycieli religii. Prof. Rayzacher-Majewska przyznała, że sytuacja jest trudna, jednak katecheci nadal mają nadzieję na zmianę obecnych rozwiązań.
Jak zaznaczyła, środowisko nauczycieli religii dostosowuje programy nauczania do nowych warunków, ale jednocześnie nie rezygnuje z działań na rzecz przywrócenia dwóch godzin religii tygodniowo.
Rozmówczyni podkreśliła również, że przygotowano już nowe podstawy programowe uwzględniające ograniczony wymiar godzin, a wydawnictwa i środowiska katechetyczne opracowują materiały pomagające nauczycielom pracować w nowej rzeczywistości.
Czy obecny kryzys może przynieść zmiany?
Profesor UKSW przyznała, że obecna sytuacja może stać się impulsem do pewnych zmian w sposobie prowadzenia katechezy i funkcjonowania lekcji religii. Jak zaznaczyła, nie chodzi jednak o całkowitą rewolucję, lecz o potrzebne modyfikacje i dostosowanie metod pracy do współczesnych wyzwań.
W jej ocenie w debacie publicznej nadal niedoceniane jest znaczenie religii i etyki jako przedmiotów wspierających rozwój moralny oraz wychowanie młodego człowieka.
– Szkoła nie może ograniczać się wyłącznie do przekazywania wiedzy i kompetencji technicznych. Potrzebna jest także przestrzeń do rozmowy o wartościach i odpowiedzialności społecznej – podkreśliła prof. Aneta Rayzacher-Majewska.
Na zakończenie rozmowy zapowiedziano, że temat lekcji religii, etyki oraz przyszłości katechezy będzie nadal obecny na antenie Radio Warszawa.
Autor audycji: Weronika Ostrowska
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: KEP
