Grójec zapisał nową, symboliczną kartę w swojej historii. W dniu 490. rocznicy urodzin księdza Piotra Skargi – jednego z najwybitniejszych kaznodziejów, myślicieli i reformatorów dawnej Rzeczypospolitej – Rada Miejska uroczyście nadała mu tytuł Honorowego Obywatela Miasta Grójca. Uroczystości, objęte patronatem Radia Warszawa, stały się nie tylko aktem pamięci, ale także impulsem do ponownego odkrywania dziedzictwa postaci, która na trwałe wpisała się w historię Polski i Kościoła.
Spóźnione, ale ważne uhonorowanie
Jak podkreślał burmistrz gminy i miasta Grójca Dariusz Gwiazda, decyzja samorządu ma wymiar symbolicznego zadośćuczynienia.
– Nie ukrywam, że gdzieś był tak po macoszemu potraktowany nasz wielki Grójeczanin” – mówił burmistrz. – „To był znak dla mnie, że mamy z tym problem i musimy się z nim jak najszybciej uporać. Musimy pokazać mieszkańcom i światu, że Grójec jest miejscem skargowym.
Nie zabrakło także wyrazów wdzięczności dla wszystkich zaangażowanych.
– Jednocześnie dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do dzisiejszego zwieńczenia naszych starań. Dziękuję mieszkańcom, Radnym Miejskim, pani przewodniczącej Dorocie Niedbale, pani Agnieszce Czyż – Mańkowskiej z Kościelnej Fundacji Dobroczynnej im. księdza Piotra Skargi, biskupowi Rafałowi Markowskiemu, księdzu proboszczowi parafii świętego Mikołaja w Grójcu i wszystkim tym, którzy przyczynili się do tej formy uczczenia wyjątkowej postaci, bliskiej naszym sercom.
Choć w mieście od lat stoi pomnik ks. Skargi, jego lokalizacja – na terenie parafii, a nie w przestrzeni centralnej miasta – stała się dla włodarza impulsem do głębszej refleksji nad obecnością tej postaci w lokalnej tożsamości.
Syn ziemi grójeckiej i obywatel Rzeczypospolitej
Piotr Skarga (1536–1612), jezuita, kaznodzieja królewski Zygmunta III Wazy, autor słynnych „Kazań sejmowych”, urodził się właśnie w Grójcu – wówczas niewielkim, lecz prężnie rozwijającym się mazowieckim miasteczku. Jak przypominała przewodnicząca Rady Miejskiej Dorota Niedbała, był to Grójec liczący około tysiąca mieszkańców, z murowanym kościołem św. Mikołaja, w którym Skarga został ochrzczony.
Choć pamięć historyczna najczęściej kojarzy go z ostrymi, proroczymi napomnieniami kierowanymi do elit politycznych Rzeczypospolitej, jego działalność miała znacznie szerszy wymiar. Jak podkreślał o. Krzysztof Dorosz SJ, dyrektor Archiwum Ojców Jezuitów w Warszawie, Skarga był nie tylko kaznodzieją, ale również wybitnym organizatorem życia społecznego.
Zakładał kolegia jezuickie, był pierwszym rektorem Akademii Wileńskiej, inicjował nowoczesne – jak na XVI wiek – formy pomocy społecznej. Arcybractwo Miłosierdzia czy Bank Pobożny, walczący z lichwą i wykluczeniem, do dziś uznawane są za prekursorski model działań charytatywnych.
Dziedzictwo aktualne także dziś
Podczas uroczystości wielokrotnie podkreślano aktualność myśli ks. Piotra Skargi. Sam burmistrz Dariusz Gwiazda nie krył, że jego przesłanie jest wciąż żywe i czytelne dla współczesnych samorządowców.
– „Zgadzam się w stu procentach z tym, co głosił ksiądz Skarga. Dziś widzimy na każdym polu, że zapominamy, iż jesteśmy jedną Polską i powinniśmy myśleć o dobru wspólnym, a nie tylko o własnych interesach. To przesłanie jest cały czas aktualne” – zaznaczył.
Właśnie dlatego Rok Piotra Skargi w Grójcu nie ma być jedynie jednorazowym wydarzeniem. W planach są działania edukacyjne, społeczne i kulturalne, a ich zwieńczeniem mają być wrześniowe „dni skargowe”, związane z rocznicą śmierci jezuity. Samorząd myśli także perspektywicznie – o przygotowaniach do 500-lecia urodzin Skargi oraz o wsparciu dla jego procesu beatyfikacyjnego.
Fundament lokalnej tożsamości
Dzisiejsze nadanie honorowego obywatelstwa ks. Piotrowi Skardze stało się czymś więcej niż formalną uchwałą. To zaproszenie do refleksji nad odpowiedzialnością za wspólnotę, nad rolą wartości w życiu publicznym i nad znaczeniem historii w budowaniu przyszłości.
Jak podkreślali mieszkańcy i uczestnicy uroczystości, Skarga – „syn ziemi grójeckiej” – po niemal pięciu wiekach symbolicznie wrócił do swojego miasta. Tym razem nie tylko jako bohater podręczników i pomników, lecz jako trwały punkt odniesienia dla lokalnej wspólnoty, która coraz odważniej mówi o swojej tożsamości i dziedzictwie.
Tekst: Artur Chmielewski
Źródło zdjęcia głównego: Artur Chmielewski
