Biologia doświadczalna coraz mocniej wpływa na rozwój nowoczesnej medycyny. Polscy naukowcy pracują nad innowacyjnymi metodami leczenia cukrzycy, nowymi sposobami podawania leków przeciwnowotworowych oraz drukowaniem narządów w technologii 3D. O przełomowych badaniach prowadzonych w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN mówiła w Radiu Warszawa prof. dr hab. Agnieszka Dobrzyń, dyrektor instytutu oraz laureatka tytułu Kreatorki Zdrowia 2026.
Czym zajmuje się biologia doświadczalna?
Dla wielu osób biologia kojarzy się głównie z roślinami, zwierzętami czy ekologią. Prof. Agnieszka Dobrzyń podkreśla jednak, że współczesna biologia eksperymentalna to przede wszystkim badania nad funkcjonowaniem ludzkiego organizmu i mechanizmami chorób.
Naukowcy analizują działanie komórek, tkanek i narządów, aby zrozumieć, dlaczego organizm zaczyna funkcjonować nieprawidłowo. Celem badań jest nie tylko odkrywanie przyczyn chorób, ale również tworzenie nowych metod leczenia i diagnostyki.
Jak wyjaśniła profesor, biologia eksperymentalna działa na poziomie mikro, który później może zostać wykorzystany przez medycynę kliniczną. Dzięki temu lekarze otrzymują nowe narzędzia do diagnozowania i leczenia pacjentów.
Nowy test do wykrywania insulinooporności
Jednym z projektów realizowanych przez Instytut Nenckiego jest nowoczesny test do wczesnej diagnostyki insulinooporności. To stan poprzedzający rozwój cukrzycy typu drugiego.
Prof. Dobrzyń zwróciła uwagę, że cukrzyca rozwija się przez wiele lat, zanim zostanie wykryta. Wczesna diagnoza pozwala jednak spowolnić rozwój choroby, a czasem nawet zatrzymać jej postęp.
Nowe rozwiązanie stworzone przez polskich naukowców ma pomóc lekarzom szybciej identyfikować pierwsze niepokojące zmiany w organizmie pacjentów. Badania prowadzone w Instytucie Nenckiego są więc bezpośrednio powiązane z praktycznym wsparciem medycyny.
Bioniczna trzustka drukowana w technologii 3D
Jednym z najbardziej futurystycznych projektów realizowanych przez polskich badaczy jest bioniczna trzustka. Naukowcy wykorzystują drukarki 3D do tworzenia funkcjonalnych narządów zawierających żywe komórki.
Jak tłumaczyła prof. Agnieszka Dobrzyń, proces przypomina drukowanie zwykłych przedmiotów, jednak zamiast plastiku stosowany jest specjalny „biotusz”. To biomateriał pozwalający tworzyć struktury przypominające naturalne tkanki ludzkiego organizmu.
Wydrukowany narząd posiada między innymi naczynia krwionośne oraz komórki zdolne do wydzielania insuliny. Taka trzustka może w przyszłości zostać wszczepiona pacjentowi chorującemu na cukrzycę.
Profesor zdradziła, że wszystkie zgody komisji etycznych zostały już uzyskane, a pierwsze przeszczepy bionicznej trzustki u pacjentów mają rozpocząć się prawdopodobnie w 2028 roku we współpracy ze spółką Polbionica.
Polska nauka rozwija nowoczesne leczenie raka
Instytut Nenckiego prowadzi również badania nad nowymi metodami podawania leków przeciwnowotworowych. W projekt zaangażowani są biolodzy, chemicy oraz biofizycy.
Naukowcy pracują nad rozwiązaniami, które mają zwiększyć skuteczność terapii nowotworowych i ograniczyć skutki uboczne leczenia. Badania realizowane są między innymi w ramach Wirtualnego Instytutu Badawczego.
Prof. Dobrzyń podkreśliła, że współczesna biologia bardzo mocno łączy się z chemią, biofizyką oraz nowoczesną inżynierią biomedyczną. Dzięki współpracy specjalistów z różnych dziedzin możliwe jest tworzenie technologii, które jeszcze kilka lat temu wydawały się science fiction.
Kobiety w nauce i kreowanie zdrowia
Podczas rozmowy pojawił się również temat wsparcia kobiet w świecie nauki. Prof. Agnieszka Dobrzyń została uhonorowana tytułem Kreatorki Zdrowia 2026 podczas Kongresu Zdrowia Kobiet.
Jak zaznaczyła, kreowanie zdrowia to zadanie każdego człowieka. Sama aktywnie wspiera kobiety zarówno w ich rolach zawodowych, jak i życiowych wyborach.
Dyrektor Instytutu Nenckiego podkreśliła również, że bardzo zależy jej na tworzeniu przyjaznego środowiska dla kobiet rozwijających kariery naukowe.
Polska nauka ma ogromny potencjał
Prof. Agnieszka Dobrzyń zwróciła uwagę, że polscy naukowcy prowadzą badania na światowym poziomie. Jej zdaniem w Polsce istnieją realne możliwości rozwijania innowacyjnych projektów, szczególnie tych związanych z medycyną i badaniami translacyjnymi.
Profesor zaznaczyła, że naukowcy często muszą wykazywać się dużą kreatywnością, jednak nowoczesne badania mają coraz większe wsparcie finansowe. Jak podkreśliła, największym ograniczeniem pozostaje dziś przede wszystkim wyobraźnia.
Rozwój technologii takich jak bioniczna trzustka pokazuje, że polska nauka może odgrywać ważną rolę w światowej medycynie przyszłości.
Autor audycji: Michał Łopaciński
Tekst: Grzegorz Kozłowski
