Święty Jan Bosko (wł. Giovanni Melchiorre Bosco), powszechnie znany jako Don Bosco, urodził się 16 sierpnia 1815 r. w Becchi, dziś część Castelnuovo Don Bosco we Włoszech. Był włoskim księdzem, wychowawcą, pedagogiem i pisarzem, który całe swoje życie poświęcił pracy z młodzieżą, szczególnie z dziećmi i młodymi ludźmi ubogimi, opuszczonymi i zagrożonymi. Kościół wspomina go w liturgii 31 stycznia.
Wczesne lata i powołanie
Jan Bosko urodził się w ubogiej rodzinie chłopskiej – jego ojciec zmarł, gdy miał zaledwie dwa lata, co sprawiło, że wychowanie trójki synów spoczęło na jego matce, Marghericie Occhiena. To ona przekazała mu fundamenty wiary, nauczyła modlitwy i życia według Ewangelii. Od najmłodszych lat Jan wykazywał duże zainteresowanie religią i pomocą innym, a gdy miał dziewięć lat, doświadczył serii snów, które wpłynęły na jego późniejszą misję – szczególnie pierwszy z nich, ukazujący dzieci, które można wychować nie przez karę, ale przez dobroć i obecność, stał się inspiracją do jego metody wychowawczej.
Bosko wstąpił do seminarium w Chieri i 5 czerwca 1841 r. został wyświęcony na kapłana w Turynie, skąd rozpoczął swoje dzieło pracy duszpasterskiej.
Praca z młodzieżą – oratorium i system prewencyjny
Po święceniach Jan Bosko poświęcił się pracy z młodzieżą miejską, szczególnie z chłopcami z robotniczych dzielnic Turynu. W atmosferze tamtych czasów – przemysłowej urbanizacji, ubóstwa i rozpadu tradycyjnych więzi społecznych – młodzi ludzie często byli bez opieki, pracy i perspektyw. Bosko stworzył dla nich miejsca schronienia zwane oratoriami, gdzie łączył opiekę, wychowanie, rekreację, modlitwę i naukę. Jego styl wychowania oparty był na miłości, przyjaźni i zapobieganiu złu poprzez obecność i codzienną formację, co stało się znane jako system prewencyjny.
Bosko oferował młodzieży program edukacyjny obejmujący zarówno naukę czytania, pisania i matematyki, jak i kulturę, teatr czy muzykę, a także życie sakramentalne i modlitwę. Jego metoda wychowawcza zakładała dialog, pozytywne relacje, aktywną obecność wychowawcy oraz wspólnotę, co wyróżniało ją na tle rygorystycznych systemów karalnych tamtych czasów.
Założenie Zgromadzeń Salezjańskich
Działalność Bosko szybko przerodziła się w instytucjonalny ruch. W 1859 r. założył Zgromadzenie Salezjanów (Salesiani di Don Bosco), zakon poświęcony wychowaniu i edukacji młodych ludzi, zwłaszcza biednych i opuszczonych. Razem z Marią Domenicą Mazzarello stworzył także Instytut Córek Maryi Wspomożycielki Chrześcijan (dzisiaj Salezjanki), zgromadzenie żeńskie skupione na wychowaniu dziewcząt i młodych kobiet. W pewnym momencie powstało także Stowarzyszenie Salezjanów Współpracowników – laicka gałąź ruchu salezjańskiego.
Pod jego kierunkiem rozwijały się także inne dzieła: Oratorium Salezjańskie, Salezjańskie Stowarzyszenie Wychowanków oraz miesięcznik Boletín Salesiano. Salezjanie szybko rozszerzyli swoją działalność na kolejne miasta i państwa, a w ciągu życia Bosko zostali obecni już w wielu krajach Europy i Ameryki Południowej.
Duchowość i wpływ
Bosko przyjął duchową inspirację od św. Franciszka de Sales, którego łagodność i miłość do dusz wpłynęły na jego pedagogikę i życie duchowe. Był również gorliwym czcicielem Maryi Wspomożycielki Chrześcijan, której poświęcił wiele swoich działań i którego sanktuarium w Turynie stało się centralnym miejscem duchowego życia salezjanów.
Kanonizacja i patron
Jan Bosko zmarł 31 stycznia 1888 r. w Turynie. Jego działalność i świętość życia zostały docenione przez Kościół – został beatyfikowany 2 czerwca 1929 r., a następnie kanonizowany 1 kwietnia 1934 r. przez papieża Piusa XI.
W tradycji katolickiej św. Jan Bosko jest uznawany za patrona młodzieży, a także m.in. adeptów rzemiosła, wydawców, redaktorów i młodych pracowników; jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 31 stycznia.
Dziedzictwo Salezjańskie
Dziś Rodzina Salezjańska – wspólnota zakonów i stowarzyszeń inspirowanych duchowością i pedagogiką Bosko – istnieje w ponad stu krajach świata. Salezjanie prowadzą szkoły, oratoria, domy formacyjne, centra opieki i projekty społeczne, kontynuując charyzmat swojego założyciela, który uczynił edukację integralną narzędziem nadziei i przemiany życia młodych ludzi.
Święty Jan Bosko pozostaje jednym z najważniejszych wychowawców i pedagogów Kościoła XIX wieku, a jego metoda wychowawcza do dziś inspiruje pedagogów i duszpasterzy na całym świecie.
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: wikipedia
