Nie żyje Janina Różecka pseudonim Dora, uczestniczka Powstania Warszawskiego i Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata. Miała 104 lata. „Dzisiaj rano w wieku 104 lat zmarła Janina Rożecka ps. Dora, sanitariuszka z Powstania Warszawskiego, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata” – poinformowała w środę Fundacja Nie Zapomnij o Nas, Powstańcach Warszawskich.
Wczesne życie i okupacja
Janina Różecka, z domu Gutowska, urodziła się 6 stycznia 1922 roku w Stryju. Jej ojciec był oficerem Wojska Polskiego, a mama zajmowała się domem. W okresie międzywojennym Janina uczyła się w Gimnazjum Żeńskim im. A. Piłsudskiej w Warszawie, a w 1939 roku ukończyła szkołę z tzw. małą maturą.
Po wybuchu II wojny światowej jej ojciec został wzięty do sowieckiej niewoli i zginął w obozie w Starobielsku. Janina wraz z matką i młodszą siostrą mieszkały na Żoliborzu, gdzie ukrywały dwoje Żydów – siedmioletniego chłopca i kobietę, narażając własne życie, by ocalić ich przed śmiercią. Za tę odwagę oraz ratowanie ludzkiego życia po wojnie otrzymała medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, który przyznano również pośmiertnie jej matce.
Działalność w konspiracji i Powstaniu Warszawskim
W 1941 roku Janina wstąpiła do konspiracyjnego Zgrupowania „Baszta” Armii Krajowej i przyjęła pseudonim „Dora”. Podczas Powstania Warszawskiego nie udało jej się wrócić na Żoliborz, dlatego działała w plutonie 202 Obwodu II „Żywiciel”, pełniąc służbę jako łączniczka i sanitariuszka. Sanitarna służba polegała na opiece nad rannymi oraz pomaganiu w działaniach medycznych w warunkach polowych i frontowych.
Przez wiele godzin pracy i służby Różecka wspominała, że brakowało jej czasu nawet na strach – non stop działała przy rannych w szpitalu polowym, który działał w willi przy ul. Śmiałej w Warszawie. Po upadku powstania dotarła z rannymi do obozu przejściowego w Pruszkowie, a następnie do szpitala polowego w Komorowie pod Warszawą.
Życie po wojnie
Po zakończeniu wojny Janina Różecka pracowała m.in. w Zakopanem w Czerwonym Krzyżu oraz w bydgoskim hotelu „Pod Orłem”. W 1946 roku poślubiła Aleksandra Różeckiego i osiedliła się w Warszawie. Pracowała w Centrali Zaopatrzenia Rolnictwa, a po urodzeniu dwóch córek – Ewy i Marii – skupiła się na ich wychowaniu.
Przez dziesięciolecia była związana ze środowiskiem edukacyjnym – m.in. w Liceum im. Stefanii Sempołowskiej w Warszawie prowadziła prelekcje o historii i pamięci powstańczej. To działanie miało wpływ na wychowanie patriotyczne wielu pokoleń młodzieży.
Bohaterka pamięci historycznej
Janina Różecka była jednym z niewielu żyjących świadków Powstania Warszawskiego. Jej relacje, zaprezentowane m.in. w Archiwum Historii Mówionej, stanowią bezcenne źródło dla współczesnych i przyszłych pokoleń. Przez całe życie była zaangażowana w opowiadanie o tamtych wydarzeniach, nie tylko poprzez nagrania i wywiady, ale także spotkania z młodzieżą i społecznością historyczną.
Tekst: Grzegorz Kozłowski | za: Muzeum Powstania Warszawskiego
Źródło zdjęcia głównego: tvn24
