29 czerwca Kościół katolicki obchodzi uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła. To jeden z najważniejszych dni w kalendarzu liturgicznym, szczególnie związany z Rzymem, papiestwem i jednością Kościoła. Tego dnia w parafiach zbierana jest także taca na świętopietrze, a w Watykanie nowi metropolici otrzymują paliusze. O znaczeniu tej uroczystości w Poranku Radia Warszawa mówił ks. dr Łukasz Żak, wykładowca na Wydziale Teologii Papieskiego Uniwersytetu Świętego Krzyża w Rzymie.
Świętopietrze. Nie tylko zbiórka, ale duchowy znak
Świętopietrze to ofiara składana na rzecz Stolicy Apostolskiej. Jak wyjaśniał ks. dr Łukasz Żak, jej korzeni można szukać już w średniowieczu. W polskim kontekście ważnym punktem odniesienia jest dokument „Dagome iudex”, w którym Mieszko I oddawał swój kraj pod szczególną opiekę świętego Piotra.
Nie był to wyłącznie akt polityczny. Miał on również głęboki wymiar religijny. Z takim oddaniem wiązała się danina przekazywana papiestwu. Jak podkreślał gość Radia Warszawa, nie chodziło o wielkie dochody dla Rzymu, ale o symboliczny znak wierności świętemu Piotrowi i jego następcy, czyli papieżowi.
Dziś świętopietrze zachowuje ten duchowy sens. Ofiary składane przez wiernych są wyrazem łączności z Następcą św. Piotra, troski o miejsca związane z kultem Apostoła oraz wsparciem dzieł prowadzonych przez Stolicę Apostolską.
Ofiara jako udział w dziele Kościoła
Ks. dr Łukasz Żak zwrócił uwagę, że w tradycji Kościoła materialna ofiara nie była traktowana wyłącznie jako przekazanie pieniędzy. Dawniej wierni przynosili na przykład owoce swojej pracy. Był to konkretny znak uczestnictwa w ofierze i w życiu wspólnoty.
Podobnie można rozumieć świętopietrze. Nawet drobna ofiara złożona tego dnia może być duchowym gestem. To nie tylko wsparcie finansowe, ale także znak wiary, przywiązania do Kościoła i uznania szczególnej roli świętego Piotra.
Paliusz – znak więzi z papieżem i świętym Piotrem
W uroczystość świętych Piotra i Pawła w Watykanie nowi metropolici otrzymują paliusze. W tym roku są wśród nich także trzej duchowni z Polski: kard. Konrad Krajewski, kard. Grzegorz Ryś i abp Andrzej Przybylski.
Paliusz to biały pas z wełny, zakładany na ornat. Ma kształt przypominający literę Y i spada na piersi oraz plecy. Jak tłumaczył ks. dr Łukasz Żak, jego historia sięga późnej starożytności i średniowiecza. Na Wschodzie był znakiem godności biskupiej, natomiast na Zachodzie początkowo nosił go wyłącznie papież.
Szczególne znaczenie paliusza polega na tym, że nie jest on jedynie oznaką urzędu. To także relikwia kontaktowa. Paliusze są związane z grobem świętego Piotra, dlatego ich przekazanie metropolitom wyraża fizyczną i duchową więź z Apostołem oraz jego następcą.
Nie nagroda, ale znak misji
Paliusz nie jest wyróżnieniem przyznawanym według osobistych sympatii papieża. Otrzymują go metropolici, czyli arcybiskupi stojący na czele metropolii kościelnych. Metropolia obejmuje kilka diecezji, a jej pasterz pełni określoną funkcję w strukturze Kościoła.
Jak podkreślał gość Radia Warszawa, przyjęcie paliusza przypomina, że władza w Kościele nie wynika z osobistych zasług, popularności czy dobrego życiorysu. Jej źródłem jest misja powierzona przez Chrystusa Piotrowi i kontynuowana w Kościele.
Dlatego metropolici, którzy otrzymują paliusz, składają także przysięgę wierności Stolicy Apostolskiej. To znak jedności, posłuszeństwa i odpowiedzialności za powierzony im Kościół lokalny.
Dlaczego Piotr i Paweł razem?
Uroczystość 29 czerwca łączy dwóch wielkich Apostołów: Piotra i Pawła. Ich misje były różne. Święty Piotr był szczególnie związany z głoszeniem Ewangelii Żydom, a święty Paweł został nazwany Apostołem Narodów i głosił Chrystusa poganom.
Połączyło ich jednak męczeństwo w Rzymie. Według tradycji obaj ponieśli śmierć podczas prześladowań za czasów Nerona, około 67 roku. To właśnie Rzym, uświęcony ich krwią, stał się miejscem szczególnej pamięci o obu Apostołach.
Ks. dr Łukasz Żak przypomniał, że Piotr i Paweł nie zawsze się ze sobą zgadzali. Pismo Święte pokazuje także ich napięcia i różnice. W tym właśnie widać jednak ważną prawdę o Kościele. Nie chodzi o to, aby wszyscy zawsze myśleli tak samo i darzyli się wyłącznie sympatią. Chodzi o wspólne rozeznawanie woli Bożej, głoszenie Chrystusa i podążanie w tym samym kierunku.
Wspólna droga mimo różnic
Historia świętych Piotra i Pawła pokazuje, że jedność Kościoła nie oznacza braku trudności. Wspólnota wierzących, jak każda ludzka wspólnota, doświadcza napięć, ograniczeń i różnic. Ważniejsze od nich jest jednak to, co prowadzi do Chrystusa.
Dlatego uroczystość świętych Piotra i Pawła jest nie tylko wspomnieniem dwóch Apostołów. To także przypomnienie o jedności Kościoła, o duchowej więzi z papieżem i o odpowiedzialności za wspólnotę wiary.
Świętopietrze i paliusze mają ten sam głęboki sens: wskazują na łączność z Piotrem, jego następcą i całym Kościołem. Są widzialnym znakiem wiary, która nie zatrzymuje się na deklaracjach, ale wyraża się także w konkretnych gestach.
Tekst: Maria Skonieczka
Źródło zdjęcia głównego: Maria Skonieczka
