Środa Popielcowa, nazywana w Polsce również Popielcem, to jeden z najważniejszych dni w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego – rozpoczyna Wielki Post, czyli 40-dniowy okres przygotowania do Świąt Wielkanocnych.
Znaczenie i korzenie obrzędu
Wielki Post nawiązuje do czterdziestodniowego pobytu Jezusa na pustyni, gdzie pościł i był kuszony przez szatana. Dla wiernych jest czasem pokuty, nawrócenia, modlitwy i jałmużny, mającym przygotować ich duchowo na tajemnicę Zmartwychwstania Pańskiego.
Obrzęd posypywania głów popiołem, który stanowi najbardziej rozpoznawalny element Środy Popielcowej, ma swoją tradycję już od VII–VIII wieku. Popiół używany do tej ceremonii pochodzi z palm poświęconych w poprzednim roku w Niedzielę Palmową. Sam ryt został wprowadzony do liturgii jako obowiązkowy przez papieża Urbana II w 1091 r. i stopniowo stał się uniwersalnym znakiem dla całego Kościoła.
Symbolika popiołu
Popiół, którym kapłan posypuje głowy wiernych, jest znakiem przemijalności człowieka, jego pokory oraz wezwaniem do nawrócenia. Towarzyszą mu zazwyczaj słowa:
„Pamiętaj, że prochem jesteś i w proch się obrócisz”
„Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”.
Poza symboliczną pokutą gest ten przypomina również o potrzebie osobistej refleksji nad życiem i duchowym przygotowaniem do świąt Zmartwychwstania.
Tradycje współczesne
Środa popielcowa to także okazja do rozpoczęcia osobistych wyrzeczeń – zaniechania pewnych przyjemności, rezygnacji z ulubionych potraw lub innych form umartwienia, co jest integralną częścią duchowego wymiaru Wielkiego Postu.
Post i pokuta
Zgodnie z praktyką Kościoła katolickiego, w Środę Popielcową obowiązuje ścisły post i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Wierni powyżej 14 roku życia powinni powstrzymać się od mięsa, a osoby między 18. a 60. rokiem życia odbywają post ścisły, zwykle ograniczając się do jednego pełnego posiłku i dwóch mniejszych.
Cel Wielkiego Postu
Głównym celem Wielkiego Postu, który rozpoczyna Środa Popielcowa, jest nawrócenie i przemiana życia – zarówno w wymiarze duchowym, jak i moralnym. To czas refleksji nad własnymi słabościami, pogłębiania relacji z Bogiem i bliźnimi oraz przygotowania się do największych świąt Zmartwychwstania Pańskiego czyli Triduum Paschalnego.
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: wikipedia
