Warszawa nie przestaje zaskakiwać swoją ofertą kulturalną. Najnowsza odsłona audycji „Kulturalny weekend”prowadzonej przez Dorotę Sołowiej to zaproszenie do dwóch zupełnie różnych światów: nowoczesnej technologii przenoszącej widzów w sam środek historii oraz tradycji zakorzenionej w materiale najstarszym z możliwych – glinie.
Historia, którą można przeżyć – Artbox Experience w Fabryce Norblina
Z mikrofonem Radia Warszawa odwiedzamy drugie piętro Fabryki Norblina, gdzie działa Artbox Experience. Jak podkreśla Joanna Sikora-Kowalkowska, prezes instytucji, miejsce to nie jest już tylko przestrzenią wystawienniczą — to centrum immersyjnych doświadczeń.
Nowo otwarta przestrzeń Artbox Metaverse oferuje dwa premierowe projekty: „Titanic” oraz „Gladiator”. Trudno nazwać je tradycyjną wystawą, to raczej pełne zanurzenie w historii.
Dzięki technologii LBVR (Location Based Virtual Reality) widz nie ogląda opowieści z zewnątrz. Zakłada gogle VR, porusza się fizycznie po sali i jednocześnie spaceruje po zupełnie innym świecie.
Spacer po starożytnym Rzymie i na pokładzie Titanica
Uczestnicy mogą:
- przejść ulicami starożytnego Rzymu,
- wejść na arenę Koloseum i poczuć się jak gladiator,
- zejść na dno oceanu do wraku Titanica,
- zobaczyć statek w pełnej skali, od słynnej klatki schodowej, po pokład i mniej znane zakamarki.
Technologia pozwala oglądać przestrzeń w pełnym zakresie 360 stopni – widz widzi własne ręce, trzymany miecz czy innych uczestników jako awatary. To doświadczenie znane dotąd głównie graczom komputerowym zostało tu wykorzystane w edukacji i kulturze.
Co ważne, twórcy zadbali o komfort odbiorców. Nie ma brutalnych scen ani momentów traumatycznych — nawet katastrofa Titanica została przedstawiona w sposób delikatny i bezpieczny emocjonalnie. Z atrakcji mogą korzystać całe rodziny, a rekomendowany wiek uczestników to od siedmiu lat.
Kultura spotyka technologię
Jak podkreśla Joanna Sikora-Kowalkowska, podobne projekty zdobyły popularność w Barcelonie, Paryżu czy Nowym Jorku, a Warszawa dołącza dziś do światowych trendów immersyjnej edukacji.
Już zapowiedziano kolejne doświadczenie, Dino Experience, które ma pojawić się jesienią. Obok nowych projektów nadal można oglądać wystawę „Leonardo vs. Michał Anioł”, dzięki czemu oferta Artbox Experience staje się miejscem spotkania sztuki, historii i najnowszej technologii.
Gliniana opowieść o Polsce – wystawa w Państwowym Muzeum Etnograficznym
Druga część audycji przenosi słuchaczy do zupełnie innego świata, do Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Bohaterką wystawy jest materiał pozornie zwyczajny: glina.
Kurator wystawy opowiada o imponującej kolekcji liczącej około sześciu tysięcy obiektów ceramicznych pochodzących z niemal całej Polski. Szczególne miejsce zajmuje depozyt przedwojennych kolekcjonerów, państwa Michalskich, który pozwala prześledzić historię polskiej ceramiki wiejskiej.
Ceramika: między funkcją a sztuką
Ekspozycja pokazuje, że naczynia, które dziś wydają się dekoracyjne, często nigdy nie służyły codziennemu użytkowi. W kulturze wiejskiej dominowały formy praktyczne: pojemniki do przechowywania wody, ziarna czy żywności.
Glina zdradza także swoje pochodzenie. Kolor, skład chemiczny czy sposób wypału pozwalają określić region, z którego pochodzi naczynie. Jedną z najciekawszych technik był wypał redukcyjny, dający charakterystyczną czarną lub siwą ceramikę – popularną jeszcze w XX wieku.
Zawód garncarza i jego historia
Wystawa przypomina również o roli garncarzy: rzemieślników niezwykle ważnych dla funkcjonowania dawnej wsi. Ich znaczenie zaczęło maleć dopiero wraz z pojawieniem się naczyń metalowych, emaliowanych, a później plastikowych.
Ciekawostką jest historia szkliw ołowiowych, tworzonych po wojnie nawet z przetopionych akumulatorów samochodowych, co prowadziło do ciężkich chorób zawodowych garncarzy.
Na wystawie można zobaczyć także charakterystyczne buńki – naczynia zasobowe o dużym brzuścu i wąskim wlewie, służące do bezpiecznego przechowywania ziarna.
Powrót do korzeni – dlaczego glina znów fascynuje?
Dziś ceramika przeżywa renesans. Coraz większym zainteresowaniem cieszy się nie tyle sam przedmiot, ile proces jego powstawania. Warsztaty ceramiczne przyciągają osoby szukające sprawczości, uważności i kontaktu z materią.
Jak zauważają muzealnicy, uczestnicy chcą doświadczać tworzenia – od pierwszego dotknięcia gliny po moment wyjęcia pracy z pieca, którego efekt zawsze pozostaje pewną niespodzianką.
Warszawa między przyszłością a tradycją
Weekendowa propozycja Radia Warszawa pokazuje dwa oblicza kultury:
- technologię, która pozwala dosłownie wejść do historii,
- oraz tradycję zapisaną w najstarszym materiale twórczym człowieka.
Od wirtualnego spaceru po pokładzie Titanica po dotyk gliny formowanej rękami garncarza: warszawska scena kulturalna udowadnia, że przeszłość i przyszłość mogą spotkać się w jednym mieście.
Kulturalny weekend zaprasza Dorota Sołowiej.
Tekst: Maria Skonieczka
Źródło zdjęcia głównego: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
