18 listopada 2026 roku mija 400 lat od dedykacji Bazyliki św. Piotra w Watykanie. Uroczystości przewodniczył papież Urban VIII z rodu Barberinich. Budowa monumentalnej świątyni trwała aż 120 lat. W jej powstanie zaangażowało się 22 papieży oraz najwybitniejsi artyści renesansu i baroku.
Bazylika św. Piotra należy do najważniejszych miejsc chrześcijaństwa. To tutaj pielgrzymują wierni z całego świata. Świątynia kryje również wiele śladów polskiej historii i duchowości.

Od Juliusza II do Urbana VIII
Historię obecnej bazyliki rozpoczął papież Juliusz II. 18 kwietnia 1506 roku położył kamień węgielny pod nową budowlę. Wcześniejsza bazylika, wzniesiona za czasów cesarza Konstantyna Wielkiego, znajdowała się już w złym stanie. Papież zdecydował więc o jej zastąpieniu nową świątynią.
Pierwszy projekt przygotował Donato Bramante. Architekt zaproponował budowlę na planie krzyża greckiego z ogromną kopułą. Po jego śmierci pracami kierował między innymi Rafael Santi. Zaproponował zmianę planu na krzyż łaciński.
Ważną rolę odegrał również Michał Anioł. Miał 71 lat, gdy objął kierownictwo budowy. Zmienił wiele elementów wcześniejszego projektu i zaprojektował monumentalną kopułę. Wykonał także słynną Pietę, która do dziś zachwyca pielgrzymów.
Kolejny etap prac wiąże się z Carlo Madernem. To on zaprojektował fasadę bazyliki, którą oglądamy od strony Placu św. Piotra. Ostateczny, barokowy charakter świątyni nadał Gian Lorenzo Bernini. Zaprojektował między innymi monumentalny baldachim z brązu nad głównym ołtarzem i grobem św. Piotra. Stworzył także półkolisty plac z kolumnadą, przypominającą rozłożone ramiona witające przybywających wiernych.

Papież Urban VIII i dedykacja bazyliki
18 listopada 1626 roku papież Urban VIII dokonał dedykacji świątyni. Od ponad trzech lat pełnił już posługę następcy św. Piotra. Jego pontyfikat obejmował nie tylko ważne przedsięwzięcia artystyczne.
Urban VIII reformował kurię rzymską i tworzył diecezje oraz wikariaty w różnych częściach świata. Zachęcał biskupów i kardynałów do rezydowania w swoich diecezjach. Chciał, aby pozostawali blisko kapłanów i wiernych świeckich.
Był człowiekiem wykształconym. Interesował się literaturą, rozwijał swoją bibliotekę i publikował wiersze po łacinie. W 1625 roku ogłosił Rok Święty. Zorganizował wówczas liczne celebracje liturgiczne i uroczystości.
Polskie ślady w sercu Watykanu
Bazylika św. Piotra zajmuje szczególne miejsce także w polskiej historii. Jednym z najważniejszych punktów dla polskich pielgrzymów jest kaplica św. Sebastiana. Znajdują się tam relikwie św. Jana Pawła II. Przeniesiono je w 2011 roku, po beatyfikacji papieża.
Polskim akcentem jest również Kaplica Matki Bożej Częstochowskiej. Znajduje się w podziemiach bazyliki. Ufundowała ją Polonia amerykańska, a otwarto ją w 1953 roku. W ołtarzu głównym umieszczono wizerunek Jasnogórskiej Pani. Korony zdobiące obraz pobłogosławił Jan Paweł II. Stało się to podczas jego ciężkiej choroby. 2 kwietnia 2005 roku umieścił je tam ówczesny arcybiskup lwowski kard. Marian Jaworski.
W bazylice spoczywa także Maria Klementyna Sobieska, wnuczka króla Jana III Sobieskiego. Była żoną Jakuba Stuarta, pretendenta do tronu brytyjskiego. Jest jedną z zaledwie czterech kobiet pochowanych w watykańskiej świątyni.
To miejsce upamiętnia również ważne wydarzenia z dziejów polskiego Kościoła. W Bazylice św. Piotra odbyły się kanonizacje kilku świętych związanych z Polską. W 1594 roku papież Klemens VIII ogłosił świętym Jacka Odrowąża. W 1726 roku Benedykt XIV kanonizował Stanisława Kostkę. W 1867 roku Pius IX dokonał kanonizacji Józafata Kuncewicza. Z kolei w 1938 roku Pius XI ogłosił świętym Andrzeja Bobolę.

Świątynia, która łączy pokolenia
Bazylika św. Piotra to nie tylko niezwykły zabytek architektury. To także miejsce modlitwy, pielgrzymek i ważnych wydarzeń w historii Kościoła. Jej mury pamiętają pontyfikaty wielu papieży oraz obecność milionów wiernych.
Czterysta lat po dedykacji świątynia nadal pozostaje jednym z najważniejszych symboli chrześcijaństwa. Przypomina także o więzi polskich wiernych z Rzymem i Stolicą Apostolską
Tekst: za Vatican News ks. Waldemar Turek | Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: Grzegorz Kozłowski






