Minus 40 stopni, rozległa tajga, niewielkie miejscowości i katolicy stanowiący zaledwie garstkę mieszkańców. Tak wygląda rzeczywistość, w której posługuje ojciec Wojciech Ziółek SJ. Jezuita i misjonarz z Tomska na Syberii opowiedział na antenie Radia Warszawa o codziennym życiu, historii polskich osadników i wierze, która pomaga przetrwać najtrudniejsze doświadczenia.
Syberia to nie tylko mróz i śnieg
Tomsk to miasto wielkości Wrocławia. Jest ważnym ośrodkiem akademickim, w którym działa wiele uczelni. Mimo surowego klimatu miasto tętni życiem także zimą. W tym roku mieszkańcy musieli zmierzyć się z dwutygodniowymi mrozami sięgającymi około 40 stopni poniżej zera.
Jak podkreśla ojciec Wojciech Ziółek, mieszkańcy są jednak dobrze przygotowani na takie warunki. Budynki mają wydajne ogrzewanie, dlatego zimą w mieszkaniach często można chodzić w samym T-shircie.
Obraz Syberii jest jednak znacznie bardziej złożony. Tomsk stanowi tylko niewielką część rozległego obwodu tomskiego. Cały ten obszar jest większy od Polski, a zamieszkuje go około 1,1 miliona osób. Większość mieszka w samym Tomsku. Pozostała część regionu to niewielkie miasteczka i wioski rozrzucone pośród tajgi.
Dotarcie do niektórych miejsc wymaga dobrego samochodu i odpowiedniego przygotowania. Na prowincji szczególnie ważna jest także wzajemna pomoc. Misjonarz wielokrotnie obserwował solidarność kierowców, którzy zatrzymują się, gdy ktoś potrzebuje wsparcia na drodze. Przy tak niskich temperaturach nawet awaria samochodu może stanowić poważne zagrożenie.
Białystok na Syberii i tragiczna historia Polaków
Na terenie parafii znajduje się niezwykła miejscowość – Białastok. Jej historia sięga czasów carskich. Nie powstała jako miejsce zesłania, lecz za sprawą polskich osadników, którzy dobrowolnie przybyli na Syberię. Pięć rodzin z terenów guberni wileńskiej i grodzieńskiej skorzystało z możliwości otrzymania ziemi. Warunek był prosty: należało samodzielnie wykarczować tajgę.
Na pamiątkę rodzinnych stron osadnicy nazwali swoją nową miejscowość Białastok. Zbudowali tam również kościół pod wezwaniem św. Antoniego. Świątynia powstała w 1910 roku, jednak w 2017 roku doszczętnie spłonęła.
Dzięki szybkiej pomocy, szczególnie ze strony Polaków w kraju, udało się zebrać pieniądze na jej odbudowę.
– Syberia w Polsce to jest słowo przeklęte, ale to jest też słowo święte – powiedział ojciec Wojciech Ziółek.
Miejscowość kryje również bolesną historię z czasów sowieckich represji. W 1938 roku, podczas akcji antypolskiej NKWD, aresztowano 88 mężczyzn powyżej 16. roku życia. Aż 66 z nich nigdy nie wróciło do swoich domów.
W 1981 roku osunięcie skarpy nad rzeką Ob odsłoniło masowe groby. Wśród odnalezionych ofiar znajdowali się również mieszkańcy Białastoku.
Dla lokalnej wspólnoty pamięć o tych wydarzeniach pozostaje niezwykle ważna. Mieszkańcy i duszpasterze spotykają się podczas odpustu, a także obchodów rocznicy założenia miejscowości.
Wiara, która rodzi się z osobistego poszukiwania
Posługa w Tomsku oznacza życie wśród ludzi, dla których katolicyzm jest często czymś nieznanym. Katolicy stanowią tam bardzo niewielką mniejszość. Zdarza się, że ich wiarę określa się jako heretycką, a rozmówcy nie wiedzą nawet, czym różni się katolicyzm od innych wyznań chrześcijańskich.
Ojciec Wojciech przyznaje, że takie doświadczenie uczy pokory. Sam fakt bycia katolickim księdzem nie daje tam szczególnego znaczenia ani pozycji społecznej.
Jednocześnie misjonarz dostrzega coś wyjątkowego w wierze swoich parafian. Wielu z nich nie wyniosło religijności z domu rodzinnego. Ich rodzice i dziadkowie często mają komsomolską przeszłość, a praktykowanie wiary przez młodych spotyka się czasem z niezrozumieniem.
Dlatego pytanie, które często słyszy misjonarz, brzmi: „Jak ty przyszedł do Boga?”. To pytanie o osobistą drogę wiary. Opowieści parafian o ich spotkaniu z Bogiem są dla niego szczególnie poruszające.
– Uczę się od moich parafian takiego zaufania i takiego przetrwania, takiego zaufania do Pana Boga, że dobrze, robimy to, co możemy. Robimy to, co możemy i trwamy – wyznał jezuita.
Widzieć człowieka w każdym człowieku
Misja na Syberii to również odpowiedzialność za budowanie relacji i przełamywanie uprzedzeń. Ojciec Wojciech Ziółek podkreśla, że wraz ze współbraćmi stara się pokazywać mieszkańcom wartość drugiego człowieka.
Szczególnie ważne jest to w rzeczywistości, w której propaganda może budować niechęć wobec innych narodów. Misjonarz chce, aby jego parafianie potrafili dostrzec człowieka w Rosjaninie, Ukraińcu, Polaku czy Amerykaninie.
– Żeby się nauczyli tego, żeby widzieć człowieka w człowieku – podkreślił.
To jedna z najważniejszych lekcji, jakie płyną z jego syberyjskiej posługi. Wiara nie powinna zamykać człowieka w podziałach. Powinna pomagać dostrzegać godność drugiego człowieka, niezależnie od jego narodowości.
Autor audycji: Jarosław Wydra
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: wiezpl






