W audycji „Kalejdoskop historyczny” na antenie Radia Warszawa prowadzący Marcin Bąk wraz z ojcem Markiem Kotyńskim z Akademii Katolickiej w Warszawie przyjrzeli się niezwykłej historii św. Małgorzaty Marii Alacoque. Punktem wyjścia stał się film o objawieniach Najświętszego Serca Jezusa, ale rozmowa szybko wyszła daleko poza ramy kina. Stała się opowieścią o XVII-wiecznej Francji, duchowych zmaganiach Kościoła i o kobiecie, która z prowincjonalnej codzienności została wezwana do przekazania światu jednego z najważniejszych orędzi o Bożej miłości.
Francja, która była „najstarszą córą Kościoła”
Dziś Francja kojarzy się wielu osobom z laicyzacją i dystansem wobec religii. Jednak w czasach Małgorzaty Marii było inaczej. XVII-wieczna Francja była krajem głęboko naznaczonym chrześcijaństwem. Powstawały liczne klasztory, rozwijały się zgromadzenia zakonne, a życie religijne stanowiło naturalną część codzienności.
Ojciec Marek Kotyński przypomniał, że dawniej Francję nazywano „najstarszą córą Kościoła”. Nie było to określenie przypadkowe. To właśnie tam przez wieki rozwijała się wielka kultura katolicka, która odcisnęła ślad na całej Europie. Wystarczy spojrzeć na stare opactwa, kościoły i klasztory, by zrozumieć, jak mocno wiara kształtowała ten kraj.
A jednak właśnie w tej pobożnej Francji pojawiły się także nurty bardzo surowej religijności. Jednym z nich był jansenizm, który akcentował ludzką grzeszność, słabość natury i wielki dystans między człowiekiem a Bogiem. W tym kontekście objawienia Najświętszego Serca Jezusa stają się jeszcze bardziej wymowne. Przynoszą bowiem przesłanie nie tyle o surowości, ile o miłości.
Zwyczajna dziewczyna z Burgundii
Św. Małgorzata Maria Alacoque nie pochodziła z wielkiego miasta ani z wpływowego środowiska. Dorastała w Burgundii, w rodzinie skromnej, ale religijnej. Była osobą prostą, pilną i pobożną. Od najmłodszych lat ciągnęło ją do modlitwy, Eucharystii i adoracji Najświętszego Sakramentu.
Jej droga do klasztoru nie była jednak łatwa. Jako młoda dziewczyna ciężko chorowała i przez długi czas nie mogła normalnie funkcjonować. W tamtych czasach wstąpienie do zakonu wymagało nie tylko powołania, ale też odpowiedniego zdrowia i wniesienia posagu. Kandydatka musiała udowodnić, że będzie zdolna żyć w wymagających warunkach życia zakonnego.
Mimo tych przeszkód Małgorzata Maria nie porzuciła marzenia o oddaniu się Bogu. Ostatecznie trafiła do klasztoru wizytek w Paray-le-Monial. To właśnie tam rozpoczęła się historia, która na zawsze odmieniła duchowość katolicką.
Objawienia, które przypomniały światu o Bożej miłości
W klasztorze Małgorzata Maria zaczęła doświadczać objawień Jezusa Chrystusa. W centrum tych wizji było Jego Serce – przebite, płonące, pełne miłości do człowieka. To Serce stało się symbolem samego Boga, który nie pozostaje daleki i chłodny, ale pragnie wejść w bliską, osobistą relację z człowiekiem.
Kościół od wieków podchodzi do objawień prywatnych z wielką ostrożnością. I słusznie. Jak zaznaczył ojciec Marek Kotyński, objawienie publiczne zostało już dane w Chrystusie. Niczego nie trzeba do niego dodawać. Objawienia prywatne nie mają tworzyć nowej prawdy wiary, lecz przypominać o czymś, co już zostało dane, ale może być zapomniane lub niedostatecznie przeżywane.
Tak było również tutaj. Objawienia Najświętszego Serca Jezusa nie przyniosły nowej Ewangelii. One wydobyły z niej to, co najistotniejsze: prawdę o Bożej miłości, która chce człowieka ratować, przemieniać i prowadzić.
Pokora jako znak prawdziwości
W historii Kościoła zawsze ważnym kryterium rozeznawania objawień była postawa osoby, która ich doświadcza. Czy jest posłuszna Kościołowi? Czy szuka siebie? Czy chce rozgłosu? Czy raczej zgadza się na trud, niezrozumienie i cierpienie?
Małgorzata Maria nie próbowała budować swojej wielkości na objawieniach. Przeciwnie. Miała głębokie poczucie własnej małości i niegodności. Nie uważała się za kogoś szczególnego. Kiedy kazano jej pisać o swoich przeżyciach, czyniła to nie z własnej inicjatywy, ale z posłuszeństwa. To właśnie pokora i posłuszeństwo stawały się potwierdzeniem, że nie chodzi tu o prywatną wizję oderwaną od Kościoła, lecz o autentyczne działanie Boga.
Film, o którym była mowa w audycji, dobrze pokazuje ten wymiar. Objawienia nie są tam przedstawione jako sensacja, ale jako droga trudna, pełna prób, niezrozumienia i wewnętrznego dojrzewania.
Serce Jezusa jako odpowiedź na religijny lęk
Jednym z najpiękniejszych wątków rozmowy w Radiu Warszawa było zestawienie objawień Małgorzaty Marii z duchem epoki. XVII wiek był czasem, w którym w wielu środowiskach religijnych dominowało myślenie surowe, rygorystyczne, przesadnie skupione na grzechu i niegodności człowieka.
Na tym tle przesłanie o Najświętszym Sercu Jezusa wybrzmiewa niemal jak światło. Bóg nie przestaje być sprawiedliwy, ale objawia się przede wszystkim jako Ten, który kocha. Nie odrzuca człowieka z powodu jego słabości, ale właśnie w tej słabości chce go podnieść i uzdrowić.
Ojciec Kotyński podkreślił, że to przesłanie pozostaje niezwykle aktualne również dziś. Także współczesny człowiek często żyje w lęku, napięciu, poczuciu niedoskonałości. I także dziś potrzebuje usłyszeć, że Serce Jezusa jest otwarte, a miłość Boga nie jest nagrodą dla doskonałych, lecz ratunkiem dla słabych.
Kult, który objął cały świat
Po śmierci Małgorzaty Marii kult Najświętszego Serca Jezusa bardzo szybko rozprzestrzenił się w Kościele. Najpierw we Francji, potem w Belgii, Niemczech, Polsce, Czechach i Włoszech. W krótkim czasie dotarł również do Azji i obu Ameryk.
Z tym kultem związały się konkretne praktyki religijne, z których najbardziej znane są pierwsze piątki miesiąca, litania do Najświętszego Serca Jezusa i akty poświęcenia. Jednak, jak zaznaczył gość audycji, nie chodzi w nich tylko o zewnętrzne formy. Ich istotą jest wejście w relację z Chrystusem. Serce Jezusa nie jest ozdobnym symbolem. Jest znakiem Osoby, która kocha i chce być blisko człowieka.
Właśnie dlatego to nabożeństwo nie powinno być traktowane jako coś przestarzałego czy zarezerwowanego wyłącznie dla starszych pokoleń. Ono dotyka samego centrum chrześcijaństwa.
Film, który obudził Francję
W rozmowie pojawił się również bardzo ciekawy wątek współczesny. Film o Najświętszym Sercu Jezusa, który stał się punktem wyjścia do audycji, odniósł we Francji niespodziewany sukces. Obejrzało go ponad pół miliona widzów, choć wcześniej przypuszczano, że będzie to niszowa produkcja religijna.
To zaskoczenie pokazuje, że pod warstwą współczesnej obojętności religijnej wciąż istnieje głód głębi. Co więcej, film przyczynił się do wzrostu zainteresowania Paray-le-Monial, miejscem objawień św. Małgorzaty Marii. Widać więc wyraźnie, że historia sprzed wieków nie należy wyłącznie do przeszłości. Ona wciąż potrafi przemawiać.
Dlaczego to wszystko jest ważne dziś
Św. Małgorzata Maria Alacoque nie była bohaterką widowiskową. Nie walczyła mieczem, nie tworzyła potężnych dzieł politycznych, nie zmieniała świata przez władzę. A jednak jej życie miało siłę, która przekroczyła granice epoki i kraju.
Przypomniała Kościołowi o tym, że w centrum wiary stoi nie abstrakcyjna idea, ale Serce Boga. Serce żywe, cierpiące, kochające. I może właśnie dlatego jej historia tak mocno wybrzmiewa również dziś, kiedy człowiek coraz częściej gubi sens, a jednocześnie coraz bardziej tęskni za prawdziwą miłością.
Autor audycji: Marcin Bąk
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: infoans
