– Trudno nam postawić interes narodowy ponad interes własny. Ksiądz Piotr Skarga zwracał na to uwagę ponad 400 lat temu, a jego przesłanie pozostaje aktualne – mówiła na antenie Radia Warszawa Agnieszka Czyż-Mańkowska, prezes Kościelnej Fundacji Dobroczynnej ks. Piotra Skargi dla Ubogich w Grójcu. W przededniu Narodowego Święta Niepodległości przypomniała o patriotyzmie opartym na odpowiedzialności, miłości bliźniego i trosce o dobro wspólne.
10 listopada, na apel Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski, wierni są zachęcani do podjęcia postu i pokuty w intencji pokoju społecznego, narodowego porozumienia i pojednania. Biskupi wezwali również do modlitwy za Ojczyznę słowami sługi Bożego ks. Piotra Skargi.
O znaczeniu tej modlitwy oraz aktualności nauczania wybitnego jezuity opowiadała w Poranku Radia Warszawa Agnieszka Czyż-Mańkowska.
– Jest to modlitwa, która towarzyszyła narodowi polskiemu w różnych momentach jego historii – przypomniała, wskazując na czasy zaborów, odzyskania niepodległości, II wojny światowej i komunizmu.
Trzy prośby, które powinien zrozumieć każdy Polak
Zdaniem rozmówczyni Radia Warszawa modlitwa ks. Piotra Skargi zawiera trzy zasadnicze przesłania, które mogą stanowić drogowskaz dla współczesnego społeczeństwa.
Pierwszym jest zawierzenie losów Polski Bogu i Matce Bożej. Drugim – prośba o prawdziwą, bezinteresowną miłość do bliźniego i Ojczyzny. Trzecim – modlitwa za rządzących, aby kierowali państwem mądrze i sprawiedliwie.
– Nasza postawa jako obywateli, jako patriotów (…) zawsze powinna być relacją odpowiedzialności za drugiego człowieka, za bliźniego, za naszego współbrata – podkreśliła Agnieszka Czyż-Mańkowska.
Zwróciła przy tym uwagę, że patriotyzm według ks. Skargi wymaga przezwyciężenia egoizmu i gotowości do służby, nawet kosztem własnych korzyści.
Polska jak tonący okręt. Przestroga sprzed czterech wieków
Piotr Skarga, królewski kaznodzieja żyjący na przełomie XVI i XVII wieku, w swoich „Kazaniach sejmowych” przestrzegał przed zagrożeniami wynikającymi z wewnętrznych konfliktów i moralnego kryzysu społeczeństwa.
Wskazywał przede wszystkim na brak sprawiedliwości, podziały, osłabienie jedności oraz przedkładanie osobistych interesów nad dobro państwa.
– Jest to też stawianie interesu własnego, indywidualnego ponad interes wspólny, interes narodowy. Na to zwłaszcza zwracał uwagę – mówiła rozmówczyni.
Przypomniała również znaną metaforę Ojczyzny jako okrętu, zawartą w drugim kazaniu sejmowym. Skarga przestrzegał, że w obliczu zagrożenia ludzie często próbują ratować wyłącznie siebie i swój majątek, zapominając, że bezpieczeństwo wszystkich zależy od ocalenia wspólnego statku.
Zdaniem Agnieszki Czyż-Mańkowskiej ta diagnoza pozostaje wyjątkowo aktualna.
– Ten egoizm jest taką cechą, która niesie pewną korzyść, ale w krótkim okresie czasu – zauważyła.
„Ojczyzna jest waszą matką”
W nauczaniu ks. Piotra Skargi szczególne miejsce zajmował obraz Ojczyzny jako matki, której należy się miłość, wdzięczność i odpowiedzialność.
– Ksiądz Piotr Skarga pisał o tym: „Ojczyzna jest waszą matką, a nie waszą macochą” – przypomniała prezes fundacji.
Jak wyjaśniła, taka postawa wymaga nie tylko emocjonalnego przywiązania do kraju, lecz także konkretnych działań na rzecz innych obywateli.
Rozmówczyni zaznaczyła również, że we współczesnym świecie, przyzwyczajonym do natychmiastowych rezultatów, trudno niekiedy dostrzec znaczenie duchowej troski o państwo.
– Ten element duchowy naszego życia to jest proces, proces, który wymaga wiary, nadziei, miłości i takiej konsekwencji – mówiła.
Jej zdaniem modlitwa może pomagać w odzyskiwaniu wewnętrznego pokoju, szczególnie w sytuacji społecznego niepokoju i politycznych konfliktów.
Patriotyzm zaczyna się od odpowiedzialności za drugiego człowieka
W przededniu Narodowego Święta Niepodległości rozmowa stała się również zachętą do ponownego odkrycia pism ks. Piotra Skargi, zwłaszcza „Kazań sejmowych”.
Ich przesłanie nie ogranicza się do krytyki narodowych wad. Jest także wezwaniem do naprawy życia społecznego poprzez sprawiedliwość, jedność i przezwyciężanie egoizmu.
– Prawdziwą miłość do Ojczyzny, miłość u podstaw. Tego dzisiaj potrzebujemy – podkreślono w audycji.
Na zakończenie rozmowy w studiu Radia Warszawa odmówiono modlitwę za Ojczyznę autorstwa ks. Piotra Skargi, prosząc między innymi o miłość do bliźnich i mądrość dla sprawujących władzę.
Autor audycji: Weronika Ostrowska
Tekst: Grzegorz Kozłowski
Źródło zdjęcia głównego: Grzegorz Kozłowski
Data: 10.11.2026
