Muzyka sakralna nie jest jedynie dodatkiem do liturgii, ale stanowi jej integralną część i jest formą modlitwy – przypomniał papież Leon XIV. Podczas audiencji generalnej Ojciec Święty mówił o znaczeniu śpiewu, chorału gregoriańskiego, organów oraz właściwej formacji muzycznej w Kościele.
Katechezę podczas audiencji generalnej 19 sierpnia w Bazylice św. Piotra Leon XIV poświęcił muzyce sakralnej. Była ona kolejną częścią cyklu dotyczącego dokumentów Soboru Watykańskiego II, a szczególnie konstytucji o liturgii Sacrosanctum Concilium.
Muzyka jest częścią liturgii
Papież przypomniał nauczanie Soboru Watykańskiego II, zgodnie z którym tradycja muzyczna Kościoła stanowi wyjątkowe dziedzictwo, ponieważ śpiew związany ze słowem jest integralną częścią uroczystej liturgii.
Leon XIV podkreślił, że muzyki wykonywanej podczas celebracji nie można traktować jako elementu mającego jedynie stworzyć odpowiedni nastrój czy uatrakcyjnić nabożeństwo.
„Muzyka jest bowiem częścią czynności liturgicznej, a nie jedynie ozdobą celebracji” – zaznaczył papież.
Śpiewanie i wykonywanie muzyki w czasie liturgii jest – jak wyjaśniał Ojciec Święty – formą modlitwy. Człowiek jednoczy w niej swoje serce zarówno z Bogiem, jak i ze wspólnotą uczestniczącą w celebracji.
Muzyka pomaga także budować jedność. Wspólny śpiew może przekraczać różnice między ludźmi i jednoczyć ich we wspólnym uwielbieniu Boga. Papież określił go jako widzialny znak komunii, która należy do samej natury Kościoła.
Nie moda, ale liturgia
Leon XIV zwrócił uwagę, że muzyka sakralna musi odpowiadać charakterowi konkretnego momentu liturgii. Kryterium jej wyboru nie powinny być przede wszystkim aktualne mody czy indywidualne upodobania twórców.
Kompozycje przeznaczone do liturgii powinny łączyć szlachetność i prostotę, prezentować wysoki poziom muzyczny, a jednocześnie – szczególnie gdy przeznaczone są dla całego zgromadzenia – umożliwiać wiernym wspólny śpiew.
Równie istotne są teksty wykonywanych utworów. Powinny być głębokie, zrozumiałe oraz czerpać przede wszystkim z Pisma Świętego, ksiąg liturgicznych i duchowej Tradycji Kościoła.
Chorał gregoriański i organy
Papież przypomniał również miejsce, jakie Sobór Watykański II przyznaje chorałowi gregoriańskiemu. Nie oznacza to wykluczenia innych form muzyki sakralnej, ale wskazuje na szczególną wartość tego dziedzictwa Kościoła.
Leon XIV mówił także o znaczeniu organów. Inne instrumenty mogą być wykorzystywane podczas liturgii pod warunkiem, że odpowiadają charakterowi miejsca świętego i rzeczywiście pomagają w duchowym wzroście wiernych.
Ojciec Święty wskazał jednocześnie na znaczenie tradycji muzycznych poszczególnych narodów i kultur. Soborowa odnowa liturgiczna uwzględnia bowiem inkulturację – lokalne dziedzictwo muzyczne może znajdować swoje miejsce w liturgii, jeśli zachowuje jej sakralny charakter.
Potrzebna jest dobra formacja
Leon XIV podkreślił potrzebę kształcenia w zakresie muzyki sakralnej w seminariach, nowicjatach, szkołach i innych instytucjach katolickich. Odpowiednią formację liturgiczną powinni otrzymywać również muzycy i śpiewacy.
Szczególne zadanie mają kompozytorzy. Powinni znać i chronić muzyczne dziedzictwo Kościoła, a jednocześnie tworzyć nowe utwory odpowiadające potrzebom współczesności i różnych kultur. Nowa muzyka pozostaje jednak zawsze na służbie liturgii, a nie odwrotnie.
Papież przypomniał również znaczenie schola cantorum. Jej zadaniem jest nie tylko właściwe wykonywanie powierzonych jej części celebracji, ale również wspieranie aktywnego udziału całej wspólnoty wiernych.
Leon XIV podsumował, że muzyka sakralna jest czymś znacznie więcej niż artystycznym uzupełnieniem celebracji. Jest modlitwą, narzędziem budowania jedności oraz częścią dziedzictwa Kościoła, które powinno być jednocześnie chronione i rozwijane.
Jak zaznaczył podczas anglojęzycznego podsumowania katechezy, muzyka sakralna jest „skarbem o głębokiej wartości”, który powinien zachowywać godność i odzwierciedlać wielkość celebrowanej tajemnicy.
Tekst: Grzegorz Kozłowski | za: NCR
Źródło zdjęcia głównego: Dominikanie
