W Pałac Apostolski w Castel Gandolfo można oglądać wyjątkową wystawę poświęconą twórczości El Greco. Ekspozycja zatytułowana „El Greco allo specchio. Due dipinti a confronto” (El Greco w zwierciadle. Dwa obrazy w dialogu) zestawia dwa niewielkie obrazy mistrza, ukazując jego warsztat i proces twórczy. Wydarzenie wpisuje się w obchody 800. rocznicy śmierci św. Franciszek z Asyżu.
Dwa obrazy – jeden dialog
Na wystawie zestawiono dwa dzieła: „Chrystusa Odkupiciela” oraz „Świętego Franciszka otrzymującego stygmaty”. Choć powstały w różnych okresach twórczości artysty, prowadzą ze sobą symboliczny dialog.
„Chrystus Odkupiciel”, datowany na lata 1590–1595, pochodzi z kolekcji watykańskiej i był niegdyś własnością hiszpańskiego intelektualisty José Sáncheza de Muniáina, który podarował go papieżowi Paweł VI. Z kolei wcześniejsze dzieło przedstawiające św. Franciszka powstało około 1570 roku i pochodzi z Neapolu.
Oba obrazy miały charakter prywatnego objawienia, ale dziś pozwalają zobaczyć coś więcej – rozwój artystyczny El Greca, od inspiracji ikonami bizantyjskimi po wpływy malarstwa weneckiego.
Niezwykłe odkrycia pod warstwą farby
Największym zaskoczeniem okazały się wyniki badań konserwatorskich obrazu „Chrystusa Odkupiciela”. Jak ujawnili specjaliści z Muzeów Watykańskich, dzieło nie jest jednolitą kompozycją, lecz swoistym „palimpsestem malarskim”.
Pod warstwą farby odkryto wcześniejsze szkice – między innymi wizerunek Madonny z Dzieciątkiem oraz postać św. Dominika. Co więcej, obraz został w przeszłości przemalowany przez nieznanego autora, który zniekształcił oryginalne przedstawienie Chrystusa.
Dzięki współczesnym badaniom i restauracji obrazu udało się odsłonić autentyczne elementy dzieła. Jak podkreślają kuratorzy, mamy do czynienia z czymś w rodzaju „szkicownika na desce”, który pozwala zajrzeć w sam środek procesu twórczego artysty.
El Greco – między ikoną a nowoczesnością
Zestawienie obu obrazów pokazuje niezwykłą drogę twórczą El Greca – od malarstwa ikonowego, zakorzenionego w tradycji bizantyjskiej, po styl, który przekraczał swoją epokę i inspirował później impresjonistów i surrealistów.
Ekspozycja w Castel Gandolfo to nie tylko spotkanie z dziełami sztuki, ale także możliwość zobaczenia, jak rodzi się arcydzieło – poprzez szkice, poprawki i artystyczne poszukiwania.
Wystawa potrwa do 30 czerwca i stanowi jedną z najciekawszych propozycji kulturalnych tego roku we Włoszech.
Tekst: Maria Skonieczka
Źródło zdjęcia głównego: wikipedia.pl
