GOZ. Myśl, działaj, zmieniaj

„GOZ.: Myśl, działaj, zmieniaj.” – Twój przewodnik po gospodarce o obiegu zamkniętym.

„GOZ.: Myśl, działaj, zmieniaj.” to inspirujący cykl audycji skupiony na gospodarce o obiegu zamkniętym (GOZ) – nowoczesnym modelu myślenia o produkcji, konsumpcji i recyklingu, który stawia na minimalizowanie odpadów, ponowne wykorzystanie zasobów oraz świadome decyzje każdego z nas.

W każdej krótkiej, przystępnej audycji prowadzący Janusz Zalewski wraz z ekspertami i praktykami rozmawiają o tym, jak GOZ działa w praktyce, dlaczego jest ważna i jak każdy może zacząć ją stosować we własnym życiu i pracy. Dowiesz się m.in.:

• Czym naprawdę jest gospodarka obiegu zamkniętego i jak wpływa na środowisko – nie tylko recykling, ale też naprawa, ponowne użycie i lepsze projektowanie produktów.
• Jak segregować odpady poprawnie i obalać popularne mity.
• Dlaczego GOZ się opłaca firmom i jakie możliwości wsparcia mają przedsiębiorcy.
• Jak nowe technologie wspierają obieg zamknięty – od AI po paszporty materiałowe.

Każdy odcinek to konkretna wiedza, praktyczne wskazówki i realne przykłady działań – dla mieszkańców, konsumentów i biznesu.

Myśl – działaj – zmieniaj swoje nawyki, decyzje i sposób patrzenia na świat – bo nawet małe działania mają realny wpływ na środowisko i przyszłość naszej planety.

Zadanie publiczne wspófinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Gospodarka o obiegu zamkniętym – przyszłość Mazowsza

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) to pojęcie, które jest coraz bardziej znane i stało się realną częścią naszej rzeczywistości. Projekt ten powstał jako przeciwwaga dla istniejącego do tej pory linearnego modelu gospodarki , który najkrócej można streścić w słowach: kupuj – użyj – wyrzuć.

GOZ natomiast to projekt, który zakłada jak najdłuższe wykorzystanie produktów (ważne staje się ich ponowne użycie, naprawa, odnawianie itp.). To model cyrkularny, który opiera się na zasadzie 3U: unikaj, użyj ponownie, utylizuj. Ważne jest w nim, by kupować tylko niezbędne produkty i maksymalnie je wykorzystywać. Kiedy produkt został już wykorzystany całkowicie i nie da się wydłużyć cyklu jego funkcjonowania, wówczas, poddany recyklingowi może pozostać w gospodarce dzięki surowcom i odpadom, które z niego pochodzą, a które z powodzeniem można wykorzystać ponownie.

Zmiana starego modelu linearnego na cyrkularny jest konieczna. Ma to pozytywny wpływ na środowisko i ogranicza odpady do minimum. Wpływa to także na oszczędne wykorzystanie surowców i energii oraz przemyślany proces produkcyjny.

Na Mazowszu wdrażanie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym nie zwalnia tempa. Realizowanych jest wiele inwestycji związanych z recyklingiem, modernizację sortowni, kompostowni, rozwojem Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów (m.in. tworzenie punktów napraw i ponownego wykorzystania produktów). Podejmowane są również działania zapobiegające marnowaniu żywności (np. jadłodzielnie).

Wszystkie te inwestycje wiążą się z licznymi korzyściami dla naszego regionu. To korzyści natury społecznej, środowiskowej czy ekonomicznej. 

Natura Mazowsza zyskuje dzięki temu, że:

• zmniejsza się emisja szkodliwych gazów i innych substancji związanych z produkcją czy składowaniem odpadów,
• redukcji ulega wydobycie i zużycie surowców naturalnych, dzięki efektywniejszemu i bardziej zrównoważonemu ponownemu wykorzystaniu produktów i przetwarzaniu odpadów,
• chroniona jest bioróżnorodność środowiska, ekosystemy naturalne mogą się swobodniej rozwijać.

Korzyści ekonomiczne gospodarki o obiegu zamkniętym dla Mazowsza to m.in.

• nowe miejsca pracy w sektorach związanych z recyklingiem, przetwarzaniem odpadów czy naprawą produktów,
• wprowadzanie innowacji, zrównoważony rozwój,
• stymulowanie rozwoju nowych technologii poprzez dofinansowania dla firm wdrażających GOZ oraz na budowę i modernizację koniecznej infrastruktury, zakładów przetwarzania odpadów, sortowni, kompostowni itp.

Mieszkańcy Mazowsza również zyskują dzięki GOZ. Wśród korzyści społecznych warto wymienić choćby:

• dostęp do lepszych jakościowo sprzętów, które będą służyły dłużej i które będzie można naprawić, a nie wyrzucić,
• trwalsze produkty mogą w dalszej perspektywie być bardziej opłacalne,
• możliwość dokonywania bardziej świadomych wyborów konsumenckich.

Gospodarka o obiegu zamkniętym to w dzisiejszym świecie konieczność. Daje szanse na rozwój, niesie korzyści społeczne, ekonomiczne i środowiskowe. Jest przyszłością dla Mazowsza i innych regionów oraz szansą na rozwój, ochronę środowiska i lepsze życie mieszkańców.

Tekst: Marzena Borysewicz

Małe kroki, wielkie zmiany. Jak każdy z nas może ograniczać odpady?

Gospodarka o obiegu zamkniętym dotyczy każdego z nas. Ograniczenie ilości odpadów i dbałość o środowisko zaczyna się w naszym domu. Zależy od naszego stylu życia, wyborów zakupowych, troski o najbliższe otoczenie.

Od czego można zacząć? Wskazówki daje nam prosta zasada 3U – unikaj, użyj ponownie, utylizuj.

Unikaj – kupuj tylko to, co jest naprawdę potrzebne i zrezygnuj z produktów jednorazowych lub zbędnych opakowań. 

Użyj ponownie – wykorzystuj rzeczy wielokrotnie, nie wyrzucaj zbyt szybko.

Utylizuj – gdy nie da się już inaczej wykorzystać produktu, wyrzuć go do odpowiedniego pojemnika, by mógł zostać poddany recyklingowi.

Zasada 3U jest niezbędnym elementem dwóch stylów gospodarowania odpadami w naszym gospodarstwie domowym. Pierwszy z nich to:

Less waste – mniej odpadów

To zachowania i styl życia polegający na tym, by jak najbardziej zmniejszyć wytwarzanie trwałych i szkodliwych dla środowiska odpadów. Pierwszym krokiem realizowania zasady „less waste” są przemyślane zakupy, zaplanowane kupowanie produktów, które naprawdę realizują nasze potrzeby i które rzeczywiście wykorzystamy i, co bardzo ważne, zostanie po nich jak najmniejsza ilość śmieci.

Radykalniejsza forma „less waste” to:

Zero waste – zero odpadów

To filozofia życia polegająca na stosowaniu takiego sposobu codziennego funkcjonowania, by unikać tworzenia jakichkolwiek odpadów mających negatywny wpływ na środowisko. Wiele osób przygotowuje się do praktykowana zasady „zero odpadów” stopniowo – poprzez coraz ściślejsze stosowanie zasady pośredniej „mniej odpadów”.

Co konkretnie możemy zrobić, by chronić środowisko i zmniejszyć ilość generowanych śmieci?

Sposobów na to znajdziemy wiele. Mogą to być m.in.:

• Stosowanie toreb wielorazowego użytku w czasie zakupów, unikanie kupowania plastikowych opakowań.
• Unikanie kupowania wody w plastikowych butelkach, używanie bidonów i dzbanków w filtrem.
• Planowanie zakupów i przygotowywanie posiłków tak, by maksymalnie wykorzystać wszystkie produkty, zwłaszcza owoce i warzywa.
• Wybieranie produktów pochodzących z recyklingu, np. chusteczek do nosa czy papieru toaletowego.
• Zamiast kupowania za każdym razem kosmetyków lub środków czystości w nowych opakowaniach, wybieranie uzupełniaczy np. mydła w płynie, w butelkach lub torbach foliowych o dużo większej pojemności.
• Naprawianie zniszczonych, ale możliwych do ponownego wykorzystania ubrań (pojawiają się np. tzw. kawiarenki naprawcze, gdzie dostępne są maszyny do szycia i pomoc krawiecka).
• Tworzenie tzw. regałów sąsiedzkiej wymiany rzeczy (np. na osiedlach) – gdzie można przynieść np. niepotrzebne książki, zabawki, a zabrać to z czego będziemy chcieli skorzystać.

Tych sposobów jest naprawdę wiele. Każdy może przyjrzeć się zasadom stosowanym we własnej rodzinie. Wybrać to, co wymaga zmiany, a generowanie jak najmniejszej ilości śmieci uczynić swoją rutyną i włączyć się w stosowanie gospodarki o obiegu zamkniętym. Małymi krokami możemy zmierzać do wielkiej zmiany. Zyska na tym i nasz domowy budżet (oszczędności poczynione dzięki zaplanowanym zakupom, naprawie ubrań czy domowych sprzętów) i środowisko, dzięki temu, że mniej odpadów będzie trafiać na wysypiska.

Tekst: Marzena Borysewicz

Nowoczesne technologie w służbie ekologii – innowacje zmieniające gospodarkę odpadami

Bardzo dynamiczny rozwój współczesnego świata, konsumpcyjny styl życia, wytwarzanie niezliczonej ilości produktów wiąże się też z powstawaniem ogromnej ilości odpadów. Istniejący do tej pory w wielu miejscach na świecie linearny model gospodarki opierający się na schemacie: kupuj – użyj – wyrzuć, powinien jak najszybciej zostać zastąpiony przez model cyrkularny, gospodarkę obiegu zamkniętego (według zasady 3U – unikaj, użyj ponownie, utylizuj), która zakłada jak najdłuższe korzystanie z tego, co zostało wyprodukowane i jak najlepsze tego wykorzystanie, prowadzące w zamyśle do „zero waste” („zero odpadów”, „zero marnowania”). Choć prawdopodobnie nie uda się uzyskać całkowitej, stuprocentowej cyrkulacji produktów, to jednak warto do tego dążyć, a w dzisiejszym świecie pojawia się wiele narządzi, które mogą być wsparciem w tym procesie. Mowa tu o nowoczesnych technologiach, które mogą służyć środowisku i zmienić gospodarkę odpadami.  Wśród tych nowoczesnych rozwiązań warto wymienić choćby takie jak:

Automatyzacja i cyfryzacja procesów gospodarowania odpadami

Użycie robotów i innych w pełni zautomatyzowanych maszyn oraz specjalnie przygotowanych programów komputerowych zwiększa efektywność i minimalizuje straty surowców w firmach zajmujących się np. sortowaniem i recyklingiem odpadów.

Inteligentne systemy recyklingu

Umożliwiają śledzenie, analizowanie oraz optymalizowanie procesów zarządzania odpadami w czasie rzeczywistym. W praktyce polega to m.in. na instalacji na koszach (np. na osiedlach mieszkaniowych) specjalnych czujników, które monitorują poziom napełnienia, co umożliwia planowanie odbioru śmieci wyłącznie w razie potrzeby i pomaga uniknąć przepełnienia.

Coraz bardziej dostępne są też automatyczne systemy monitorowania, dzięki którym np. mieszkańcy osiedli są informowani o nieprawidłowej segregacji, co zwiększa świadomość ekologiczną i zmniejsza ilość odpadów zmieszanych.

Do inteligentnych systemów recyklingu zaliczyć także możemy specjalne aplikacje na telefon. Dzięki nim możemy np. w razie wątpliwości zeskanować kod kreskowy opakowania, albo wpisać po prostu nazwę „karton po soku”, „bateria” itd., otrzymamy wówczas informację, do jakiego pojemnika możemy go wyrzucić. Niektóre aplikacje mogą nam przypominać o wystawieniu śmieci konkretnego dnia, ponieważ synchronizują się z harmonogramem odbioru odpadów w naszym miejscu zamieszkania. Tego rodzaju aplikacje to także źródło wiedzy – o zasadach segregacji, niezbędnych adresach (np. punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych) czy szeroko pojętej ekologii. Aplikacje pozwalają ponadto na szybkie zgłaszanie zauważonych problemów. Mogą też być miejscem wymiany ogłoszeń dotyczących tego, że np. chcemy oddać niepotrzebne rzeczy, z których ktoś inny mógłby jeszcze skorzystać.

Sztuczna inteligencja w recyklingu

AI może pomóc w analizowaniu danych produkcyjnych, prognozować, jakie będą potrzeby surowcowe, a jej algorytmy, dzięki automatycznemu rozpoznawaniu i segregowaniu materiałów, wpływają na przyspieszenie przebiegu recyklingu.

Nanotechnologie, biotechnologie

Rozwój nauki wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym – nanotechnologie pozwala na odzyskanie surowców na poziomie komórkowym, co wpływa na efektywność przetwarzania np. metali rzadkich czy tworzyw sztucznych, zaś biotechnologia wspiera przetwarzanie odpadów organicznych np. w biopaliwa czy bioplastiki.  

Blockchain w gospodarce surowcami wtórnymi

Blockchain to nowoczesna cyfrowa technologia, która polega na zapisywaniu łańcuchów danych w trwały, niezniszczalny sposób. Coraz śmielej mówi się o tym, że technologia ta może znaleźć zastosowanie nie tylko w finansach czy bankowości, ale także w gospodarce odpadami. Blockchain nie dopuszcza manipulacji danymi, dostęp do całego systemu mają wszyscy uczestnicy rynku, co pozwala uzyskać mnóstwo informacji oraz zupełną przejrzystość. Zastosowanie tej technologii pozwoliłoby na śledzenie procesu gromadzenia, segregacji i recyklingu odpadów, wpływając na usunięcie wszelkich niejasności i problemu tzw. szarej strefy w gospodarowaniu odpadami czy problemu „znikających śmieci”. Samorządy nie miałyby dzięki tej technologii wątpliwości, czy np. firma, która zobowiązała się do zagospodarowania odpadów, robi to w sposób rzetelny i poprawny.

Te nowoczesne technologie coraz chętniej są wykorzystywane w gospodarce o obiegu zamkniętym. Dzięki nim zasada 3U (unikaj, użyj ponownie, utylizuj) może być realizowana skuteczniej. A zyskujemy wszyscy – ludzie, firmy, gospodarka, a przede wszystkim – środowisko.

Tekst: Marzena Borysewicz