Radiowa Kapsuła Czasu. Daj się wpisać w historię.

Home / Wiadomości  / 79 lat temu Niemcy zakończyli wielką akcję likwidacyjną w warszawskim getcie

79 lat temu Niemcy zakończyli wielką akcję likwidacyjną w warszawskim getcie

getto
fot. Bundesarchiv, Bild 101I-134-0791-29A / Knobloch, Ludwig / CC-BY-SA 3.0/commons.wikimedia.org

21 września 1942 roku Niemcy zakończyli wielką akcję likwidacyjną w warszawskim getcie. Tego dnia z Umschlagplatz – rampy kolejowej przy ulicy Stawki – odszedł ostatni transport do niemieckiego hitlerowskiego obozu zagłady w Treblince.

 

W sumie przez dwa miesiące akcji Niemcy wywieźli z getta nie mniej niż 254 tysiące Żydów.

 

Likwidacja warszawskiej dzielnicy stanowiła część, rozpoczętej wiosną 1942 roku, operacji „Reinhardt”, której celem było wymordowanie wszystkich Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Ta z kolei odbywała się w ramach tak zwanego ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, czyli zagłady wszystkich europejskich Żydów.

 

Niemcy wielką akcję likwidacyjną nazywali „przesiedleniem na Wschód” i początkowo niektórzy mieszkańcy getta sami zgłaszali się do transportu, wierząc w hitlerowskie plakaty mówiące o deportacji – mówił w latach 70. jeden z ocalałych, historyk Michał Silberberg.

 

Wśród wywiezionych do Treblinki był Janusz Korczak, wybitny pedagog, pisarz i lekarz. Poszedł na śmierć razem ze swymi wychowankami z sierocińca w sierpniu 1942 roku.

 

We wrześniu 1942 roku, po masowej akcji wysiedleńczej, w żydowskiej dzielnicy pozostało kilkadziesiąt tysięcy osób. Do ostatecznej likwidacji getta Niemcy przystąpili wiosną 1943 roku. W odpowiedzi, 19 kwietnia, wybuchło tam powstanie.

 

– Chcieliśmy wybrać rodzaj śmierci – mówił po latach (1998), w czasie uroczystości rocznicowych, jeden z ocalałych Stefan Grajek.

 

Podczas tegorocznych (2021) obchodów rocznicy wybuchu powstania doktor Hanna Węgrzynek, zastępca dyrektora ds. naukowych i wystawienniczych Muzeum Getta Warszawskiego, mówiła, że mieszkańcy żydowskiej dzielnicy mieli wiele powodów, by chwycić za broń, a jedną z przyczyn była obrona getta, jedynego miejsca do życia, jakie im zostało.

 

Nierówna i mordercza walka trwała cztery tygodnie, do 16 maja. Tego dnia Niemcy ogłosili koniec akcji pacyfikacyjnej i – na znak ostatecznego zniszczenia getta warszawskiego – wysadzili w powietrze Wielką Synagogę na Tłomackiem.

 

Łączna liczba ofiar getta warszawskiego szacowana jest na 400 tysięcy osób, z czego około 100 tysięcy zginęło lub zmarło w Warszawie – były to ofiary głodu i chorób, egzekucji, dwóch akcji likwidacyjnych oraz polegli i zamordowani podczas powstania.

 

Dowodzący akcją wysiedleńczą z warszawskiego getta SS-Sturmbannfuehrer Hermann Hoefle przeżył wojnę i przez wiele lat żył bezkarnie w Austrii. Jego zbrodnie wyszły na jaw dopiero w czasie procesu Adolfa Eichmanna. Został aresztowany w 1961 roku. Popełnił samobójstwo w więziennej celi w sierpniu 1962.

 

Niemiecki obóz koncentracyjny w Treblince nad Bugiem, założony w 1942 roku, jako jeden z wielu służył hitlerowcom do realizowania planu eksterminacji narodu żydowskiego w Europie. Codziennie trafiały tam transporty z Polski oraz innych krajów, między innymi Austrii, Belgii, Czechosłowacji i Francji. Funkcjonował do listopada 1943 roku. Liczbę śmiertelnych ofiar Treblinki szacuje się na 800 tysięcy. Był to największy nazistowski obóz zagłady w Generalnym Gubernatorstwie.

 

IAR

Radiowa Kapsuła Czasu. Daj się wpisać w historię.

Kontynuując przeglądanie strony zgadzasz się na instalację plików cookies na swoim urządzeniu więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close